Wrange satire over hebzucht

THEATER

The Little Foxes Nationale Toneel ****

Hebzucht. Hoe lelijk dat een mens kan maken. Je ziet het aan Regina, wier broers in een mannenmaatschappij bevoordeeld worden, zeker ook financieel, terwijl ze zichzelf minstens zo slim weet en zint op de kans zichzelf een luxueus en onafhankelijke leventje te verschaffen. Je ziet het aan de slijmerige houdingen waarin Ben en Oscar zich wurmen om een belangrijke investeerder aan zich te binden.

Je ziet ook hoe alle drie zich in doen en laten verraden als de nouveau riche, die geld en relaties niet kunnen verenigen tot sociaal wellevende omgang. De al te lompe flirt, de verkeerde grap, de net te zelfvoldane erkenning geen aristocraat te zijn. Of het vulgaire afblaffen van personeel, de net te uitgezakte houding, de ordinaire opsmuk.

'The Little Foxes' van de Amerikaanse schrijfster Lillian Hellman uit 1939 gaat over een familie die zich via handige huwelijken en onoorbare praktijken verrijkt in de katoenindustrie, zo nodig ten koste van elkaar.

Meteen in het eerste bedrijf zet regisseur Antoine Uitdehaag daar bij het Nationale Toneel een treffend beeld van neer met personages die meer letten op voordeel behalen dan op het nut van er zelf voordelig uitzien. Een lijpe houding, al net zo vertrokken als het bewust iets te hellende toneelbeeld (Thomas Rupert) of de gebrek aan smaak uitschreeuwende kleding (Sabine Snijders).

De tijd van handeling, oorspronkelijk eind negentiende eeuw, kort na de Amerikaanse Burgeroorlog, is verplaatst naar de booming jaren zestig, maar is thematisch moeiteloos aan het nu te linken. Geld, eigenbelang, gesjoemel met aandelen: in de soepel bekkende vertaling van Tom Kleijn kan het zo een voorbeeld uit de Panama Papers zijn.

Enscenering en spel ademen de sfeer van een satire. Soms net over de top. Of, geestiger, ertegenaan schurend: een zakelijk gesprekje waarbij de broers de zus letterlijk voorbijlopen. Vooral Mark Rietman geeft broer Ben met de te dikke kont en het foute colbertje juist dat vleugje charme, dat hem verrukkelijk laat balanceren tussen proleet en meesteroplichter.

Met een mooi soort ijle nervositeit zet Betty Schuurman, als de om haar vermogen getrouwde schoonzus, de cultuur van oud geld tegenover alle botheid. Geen natuurlijke elegantie, maar des te meer ambitie heeft de Regina van Anniek Pheifer, al blijft die toch wat te veel in kille harteloosheid hangen. Iets meer onderhuidse beroering zou haar personage boeiender maken. Het maakt de niets en niemand ontziende hebzucht van het geheel er niet minder wrang om. Schaamteloos schelms ook, hier.

Tournee t/m 15/6. Info: www.nationaletoneel.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden