Wraak!!! Wreed, intens en langdurig

(Mark Kohn) Beeld
(Mark Kohn)

Wraak! Deze hoofdzonde is thema van de Maand van het Spannende Boek. Die begint vanavond met een boekenbal voor misdaadschrijvers.

Iris Pronk

Zelf is hij geen thrillerliefhebber, zegt Frans Koenraadt, forensisch psycholoog en criminoloog aan de universiteit van Utrecht. „Ik maak zoveel thrilling zaken in mijn werk mee, dat ik er in mijn vrije tijd geen behoefte meer aan heb.”

Maar hij wil best wat licht werpen op ’wraak’, het thema van de 21ste Maand van het Spannende Boek. Die opent vanavond met een boekenbal voor misdaadschrijvers (The Power of the Plots) in de Amsterdamse Melkweg.

Wraak is ogenschijnlijk nutteloos, vaak wreed, intens en langdurig, zegt Koenraadt, die in veel rechtszaken als deskundige optreedt. Hij ziet heel wat wrekers voorbijkomen, in het echt en in de vakliteratuur: mensen die op een verschrikkelijke manier een machtsongelijkheid of vernedering probeerden op te heffen.

Bij sommige misdaden komt wraak vaker voor dan bij andere. Bij eerwraak uiteraard, maar ook bij brandstichting en verkrachting. Zedendelinquenten wreken zich vaak voor een (vermeende) krenking: ze verkrachten hun slachtoffer, omdat ze door haar of een andere vrouw bedrogen of verlaten zijn.

Ook in familiedrama’s, waarnaar Koenraadt intensief onderzoek deed, speelt dit motief een rol. In minstens 14 procent van de door hem bestudeerde dossiers van het Pieter Baan Centrum duikt wraak op. De dader (m/v) vermoordde de kinderen, om de partner ten diepste te treffen. ’Als ik de kinderen niet kan hebben, dan hij zeker niet’.

Vooral mensen die erg ’krenkbaar’ zijn, kunnen zich door wraak laten meeslepen, zegt Koenraadt. „Het gaat dan om zelfingenomen, narcistische mensen.” Mannen uiten hun wraakgevoelens op een meer rechtstreekse, agressievere manier dan vrouwen, vermoedt hij. „Vrouwen doen dat bedekter, meer in de verbale en emotionele sfeer. Of ze richten die gevoelens op zichzelf en gaan over tot zelfdestructie.”

Publiekslieveling en thrillerauteur Esther Verhoef denkt dat ’mannen zich van nature net even sneller in de kuif gepikt voelen en zich willen laten gelden’ dan vrouwen. Ook zij veronderstelt dat die laatste meer geneigd zijn om ’hun woede en frustratie naar binnen toe keren’.

Dat overkomt in eerste instantie ook Daphne Hoveling, de 28-jarige hoofdpersoon van ’Erken mij’, het geschenkboekje dat Verhoef voor deze Maand van het Spannende Boek schreef en in een recordoplage van 805.000 exemplaren wordt verspreid. Daphne is breekbaar, afhankelijk en daardoor een makkelijk slachtoffer voor egomane mannen, die met haar hun ding doen. Totdat zij het heft – en een mes – in eigen hand neemt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden