Worstelen met je spiegelbeeld

Gedichten over meisje en jongen tussen kind en volwassene in

Ze zijn ongeveer even oud, Maartje Smits en Jonathan Griffioen. Ze debuteerden onlangs allebei als dichter. En die debuten zijn, hoe verschillend ook, toch verwant. Want beide dichters grijpen terug op de tijd tussen kind zijn en volwassen worden. De een, Smits, richt daarbij de blik vooral naar binnen; de ander, Griffioen, meer op de omgeving.

Het meisje in Smits' eersteling 'Als je een meisje bent' staat op het punt vrouw te worden, maar weet nog niet goed hoe dat moet. Ze kampt met vragen en onzekerheden. Maar de eerste vrouw bij wie een meisje over het algemeen te rade gaat, de moeder, is ook de vrouw van wie ze zich los moet maken: 'een meisje klampt / een moeder weert'.

In de strubbelingen van Smits' hoofdpersoon zijn die van veel pubermeisjes te herkennen. Liefst wil ze beginnende lichamelijke veranderingen als borsten 'wegbidden'. Ze worstelt met haar spiegelbeeld, en eet niks of te veel, en in geval van dat laatste spuugt ze dat uit boven de wc, die vervolgens niet stinkt, maar ruikt naar: 'koekjes (6 appelcarrés) pindakaas / (14 theelepeltjes) chocopasta (fair trade 5 / theelepeltjes) crackers (2 met tahin, 1 met / zondersuikerjam)' - humor heeft ze ook. En voor overgeven gebruikt ze treffender het woord 'uitslikken'.

Smits, die de opleiding Beeld en Taal aan de Rietveldacademie volgde, zet typografie in om de scherper wordende scheidslijn tussen jongen en meisje te laten zien. Kan met een enkel woord, 'schaamschennis', oproepen hoe een meisje zich voelt dat op weg naar huis onaangenaam geconfronteerd wordt met de 'penis' van een jongen. Zoals gaandeweg via een andere taal - die van internet, sociale media - ook een andere blik op seksualiteit ontstaat.

De hoofdpersoon uit 'Wijk', het debuut van Jonathan Griffioen is meer een 'wij' dan een 'ik': 'we zitten al eeuwen in de derde en blijven / met koptelefoondraad achter onze zadels haken.' Die wij zijn in de eerste plaats 'Mike' en 'ik'. Jongens die vriendschap sloten onder werktijd, als vakkenvullers in de supermarkt.

Ze leiden een landerig bestaan, in een buurt die wat verpauperd oogt, een troosteloze plek waar parkbankjes voor '60% verbrand' zijn, waar Amsterdammers joden heten, met flats waar moeders als bloembakken over balkons hangen.

De 'jongetjeswereld' in 'Wijk' toont vriendschap die vooral bestaat uit samen hangen, sterke verhalen vertellen. Over drugs bijvoorbeeld en hoe je aan 'heel goede' komt.

Griffioen - die podiumervaring heeft en doordrong tot de halve finale van het Nederlands kampioenschap Poetry Slam - brengt het filmisch in beeld (zijn bundel heeft ook een 'cast'). En al missen scènes nog wel eens scherpte, toch houdt 'Wijk' spanning. Zo plotseling als Mike er was, is hij ook verdwenen, als sprong hij van een schommel het luchtledige in. De buurt is er nog: 'vuil op straat; / gebreken aan gemeentelijke gebouwen'.

Maartje Smits: Als je een meisje bent De Harmonie; 48 blz. euro 15,90

Jonathan Griffioen: Wijk

Lebowski; 79 blz. euro 17,50

Tekst: Janita Monna Foto: spiros politis/Corbis/hh

Zie ook het interview met Maartje Smits

in de rubriek 'De Tegel' op pagina 39

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden