Worstelen met de Wajong

Werkgevers optimistischer dan onderzoekers over kans op werk voor mensen met beperking

Gemeenten staan de komende jaren voor de opgave een groot aantal arbeidsgehandicapten aan het werk te helpen. De onderzoeken die de afgelopen tijd verschenen, werkten niet bepaald als een aanmoediging. 125.000 arbeidsgehandicapten aan een baan helpen, dat gaat nooit lukken, zo was de teneur. Toch blijven werkgeversorganisatie AWVN en bedrijvennetwerk De Normaalste Zaak optimistisch.

Eerst de cijfers waar veel onderzoekers mee rekenen. Volgens het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid telt Nederland 240.000 Wajongers. De Wajong is een uitkeringsregeling voor mensen die op jonge leeftijd een handicap hebben gekregen. Die groep is de laatste jaren enorm gegroeid. Het kabinet wil dat deze groep aan het werk gaat. Daar komt het getal 125.000 vandaan. Dat is het aantal Wajongers dat tussen 2015 en 2026 aan het werk moet worden geholpen. Van die groep is lang niet iedereen geschikt om te werken. Deskundigen denken aan hooguit 80.000 Wajongers. Het aantal Wajongers dat kan werken is inderdaad beperkt, zegt Bert van Boggelen van De Normaalste Zaak. Maar volgens hem wordt vaak vergeten dat de vijver waarin werkgevers kunnen vissen groter is.

"Uiteindelijk gaat het om de groep met de minste kansen op de arbeidsmarkt, mensen die door een beperking niet zelfstandig het minimumloon kunnen verdienen. Daar gaat straks de Participatiewet over. Dan hebben we het over meer mensen dan de jonggehandicapten alleen."

De werkgevers die Van Boggelen tegenkomt, hebben meestal geen bezwaar tegen personeel met een arbeidsbeperking. "Wel is dit vanwege de crisis een lastig moment, zeggen ze. Toch zijn zij bereid de stap te zetten. Nu moeten gemeenten en UWV nog de mensen leveren en zorgen dat daar geen enorme bureaucratie bij komt kijken."

Ook werkgeversorganisatie AWVN is optimistisch. "Een mooi voorbeeld is het bedrijfsrestaurant van ING waar mensen met arbeidsbeperkingen werken", zegt AWVN-woordvoerder Jannes van der Velde. "Dat was twee jaar geleden niet denkbaar. Ook een grote cateraar als Albron werkt met arbeidsgehandicapten."

AWVN is samen met onder andere VNO-NCW, De Normaalste Zaak, grote werkgevers en het UWV het project 'Werkgevers gaan inclusief' gestart. Daarin beloven de organisaties binnen twee jaar 7500 arbeidsgehandicapten aan het werk te helpen.

Maar meldde het Sociaal Cultureel Planbureau vorige week niet dat aannemen van arbeidsgehandicapten onderaan de prioriteitenlijst stond van werkgevers? "In dat onderzoek kijkt het SCP terug, zelfs tot 2011", zegt Van der Velde. "Het bewustzijn bij werkgevers om iets aan het probleem te doen, was toen niet zo groot. Onze indruk is dat het bewustzijn afgelopen jaren is gegroeid, net als de bereidheid om arbeidsgehandicapten aan werk te helpen."

Herkeuringen zinloos

Vorige week uitten SCP, Intelligence Group en de verzekeringsartsen hun twijfels over de plannen met arbeidsgehandicapten. Eerder had Regioplan hetzelfde gedaan. Hun punten van kritiek.

Twijfels en kritiek

De Nederlandse Vereniging voor Verzekeringsgeneeskunde (NVVG) stelt dat elk jaar ongeveer 0,3 procent van de jonggehandicapten uit de Wajong treedt om bij een reguliere werkgever aan de slag te gaan. Dit percentage blijft volgens de NVVG al jaren gelijk. De vereniging gelooft dan ook niet dat die percentages ineens drastisch omhoog gaan.

Onrealistische doelen

Werkgevers bereiden zich voor op de 'War for Wajong', schreven onderzoekers van Intelligence Group (IG). Volgens het onderzoeksbureau stelt de overheid onrealistische doelen omdat maximaal 64.000 Wajongers geschikt en bereid zijn om te werken. Invoeren van quota's met bijbehorende boetes lijken onvermijdelijk. Volgens IG zullen werkgevers daarom werk verplaatsen naar het buitenland. Een andere mogelijkheid is het huidige personeel dat nu niet als arbeidsmarktgehandicapt te boek staat, wel als zodanig gaan typeren. Tot slot zal er ook een groep bedrijven zijn die voor de boete kiest.

Geen prioriteit

Het is tamelijk ambitieus om te veronderstellen dat de 125.000 worden gehaald in het huidige economische klimaat, schreef het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) vorige week. Slecht 9 procent van de werkgevers gaf in 2011 aan prioriteit te geven aan het in dienst nemen van arbeidsbeperkten. Ook is een kwart tot de helft van de werkgevers niet op de hoogte van regelingen die het aantrekken van arbeidsbeperkten moet stimuleren, zoals de no-riskpolis en loonkostensubsidie. Daarom ook dat slechts 5 tot 12 procent een beroep doet op dergelijke regelingen.

Weinig werk

Het UWV kreeg slechts 50.000 Wajongers aan het werk. Als het hen al niet lukt, waarom de gemeenten dan wel, vraagt het onderzoeksbureau zich af. Regioplan onderzocht drie jaar lang hoe de integratie van arbeidsgehandicapten op de werkvloer van gewone bedrijven verliep. Niet al te best, concludeerde het bureau.

Een ander probleem is de geografische spreiding van werk en Wajongers. Plaatsen waar veel werk is, zoals de Randstad, kennen relatief weinig mensen met een beperking, terwijl er in plaatsen met weinig werk relatief veel mensen wonen met een arbeidshandicap.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden