Wordt Made in China weer Made in Holland?

Terughalen van maakindustrie zou arbeidsgehandicapten helpen

We halen productiewerk terug naar Nederland, klonk het eerder dit jaar juichend op de Universiteit van Tilburg waar Harry Moser, Amerikaans expert in reshoring, te gast was. Doordat de loonkosten in het buitenland stijgen en opkomende economieën sociale premies beginnen te innen, wordt het voor bedrijven weer aantrekkelijker om in eigen land hun producten te fabriceren.

Fabrikanten zitten dan dichter bij de afzetmarkt waardoor de transportkosten lager zijn en ze sneller kunnen reageren op een onverwachte vraag. En het arbeidsproces is makkelijker te controleren; kinderarbeid zal niet meer plaatsvinden.

Een groot voordeel voor Nederland van het terughalen van productiewerk, ook wel reshoring genoemd, is dat het kansen biedt voor de mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt.

Harry Moser beweert dat met de terugkeer van de maakindustrie de Verenigde Staten 50.000 banen rijker werden. General Electrics en Ford haalden een deel van hun productieproces terug naar Amerika en ook Apple denkt erover om een deel van zijn computers weer te laten maken in de Verenigde Staten.

De Nederlandse politiek reageerde enthousiast. PvdA en CDA stelden Kamervragen aan de minister van sociale zaken en werkgelegenheid. Zij zien grote mogelijkheden voor mensen met een arbeidshandicap. Het eenvoudige productiewerk is uitermate geschikt voor werknemers van de sociale werkplaatsen, die de komende jaren hun deuren moeten sluiten.

Vooral de productie van textiel, kleding, kantoorartikelen, geneesmiddelen, elektrische apparaten en machines is de afgelopen jaren verplaatst naar lagelonenlanden. De Kamerleden van PvdA en CDA willen dat het kabinet de omstandigheden voor bedrijven optimaal maakt om dit handwerk terug te halen.

Minister Lodewijk Asscher van sociale zaken hoopt dat vooral gemeenten de vinger aan de pols houden bij bedrijven die ervoor kiezen om de productie in Nederland te laten uitvoeren. Hij durfde nog niet van een trend te spreken. Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt aan de Universiteit van Tilburg, noemt het "een voorzichtige maar veelbelovende ontwikkeling". Nationale cijfers over hoe vaak bedrijven het handwerk terughalen, zijn er niet.

Uit onderzoek van internationaal vastgoedadviseur Colliers International en CoreNet Global Research blijkt dat inderdaad een kwart van de multinationals delen van hun activiteiten hebben teruggeplaatst naar Europa in de afgelopen vijf jaar. Alleen is die stap zelden onderdeel van een specifieke strategie. Circa 10 procent van de ondernemers overweegt bewust een deel van de productie van de goederen te verplaatsen naar het 'thuisland'.

Maar er zijn ook ontwikkelingen die Azië juist aantrekkelijker maken dan het al is voor producenten. De diepzeehavens in Zuid-Europa verbeteren, waardoor er grotere schepen met goederen van Azië naar Europa kunnen varen, aldus het vastgoedbureau Colliers. Ook het transport tussen lagelonenlanden onderling, vooral van China naar andere opkomende economieën, zal verbeteren en dus toenemen, is de verwachting.

Hoewel de salarissen in China in vijf jaar tijd meer dan verdubbeld zijn, blijft het Aziatische land aantrekkelijk voor multinationals omdat ook de binnenlandse economie en middenklasse hard groeit. Collier verwacht daarom dat de opkomende markten voorlopig zullen kiezen voor de uitbreiding van fabrieken.

Voorlopig, want op de lange termijn verandert er zoveel, met de opkomst van de 3D-printer en de verdere automatisering, dat de vastgoedadviseur verwacht dat robots en machines productiewerk verder overnemen. Arbeidskosten spelen dan geen rol meer bij het vestigen van een fabriek. Waarschijnlijk probeert de ondernemer dan om de productie zo dicht mogelijk bij zijn afzetmarkt, bij de consument, te brengen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden