Wordt je ruimtelijk inzicht echt beter van een Mozart-sonate?

Mozart scherpt het ruimtelijk inzicht. Dat weten we sinds 1993, toen psychologe Frances Rauscher bij 36 studenten aantoonde dat ze na het horen van Mozart beter waren in het denkbeeldig draaien van voorwerpen in de ruimte.

Nature hing het nieuws aan de grote klok en alras kreeg Mozart de naam ons algehele IQ op te vijzelen. Er verschenen zelfs Mozart-cd’s om kinderen meer pienter te maken.

Tot ontnuchterende studies lieten zien dat het effect zeer bescheiden is en uitsluitend te meten is bij simpele vouw- en kniptaken. Had dat wel met Mozart te maken? Na een lied van Philip Glass, een popsong of een voorgelezen thrillerfragment van Stephen King bleken studenten ook gehaaider in 3D-taken.

Blijft de vraag waarom. Psychologen opperden drie verklaringen: a) tijdens het luisteren naar muziek vuren dezelfde neuronen als bij vouwtaken. Mozart warmt die neuronen vast op. b) muziek prikkelt het brein, maakt het alerter. c) vooral geliefde muziek zorgt voor een opperbest gemoed, wat het ruimtelijk inzicht ten goede komt.

In een nieuw tijdschrift, Psychology of Aesthetics, Creativity and Arts (augustus), komen psychologen van Indiana university uit bij verklaring b. Studenten kregen een Mozart-sonate te horen of moesten in een rustig hoekje van de bibliotheek minuten naar stilte luisteren. Terug in het testlokaal gaven zij aan of ze daardoor alerter en wakkerder of juist slaperiger waren geworden. En of ze Mozart, of de stilte, een aangenaam intermezzo hadden gevonden.

Daarna volgden 17 knip- en vouwopdrachten uit een gangbare intelligentietest (Stanford-Binet). En ja, Mozart deed het weer. Maar niet bij iedereen: vooral studenten die vóór de test inschatten dat Mozart hun hersenen had geprikkeld, scoorden nadien beter bij het denkbeeldig vouwen. Proefpersonen die zeiden dat Mozart, of de stilte, weinig met hun brein had gedaan, presteerden gemiddeld. Daarbij bleek het niets uit te maken of ze ervan genoten hadden of liever wat anders hadden gehoord. Verklaring c viel dus af.

De psychologen concluderen nu dat het effect niet in Mozart zit, maar in de arousal, de opwinding die hij in het brein teweegbrengt. Geen wonder dat muziek van Philip Glass, door velen als rasperig ervaren, dat ook doet. Maar te sterke cerebrale prikkeling leidt tot weer overalertheid en werkt averechts: doe geen vouwtaken na speed metal, schrijven de psychologen.

En verklaring a? De onderzoekers betwijfelen of Mozart neuronen opwarmt die helpen bij ons ruimtelijk inzicht. Zoiets heet priming: soms activeren we ongemerkt hersencellen die zich daardoor sneller iets herinneren of een probleem doorzien waar ze anders ook bij assisteren. Het is de vraag of Mozart en ruimtelijke taken dezelfde hersenhelft activeren, laat staan dezelfde hersencellen. Nee, Mozarts muziek windt ons van boven wat op: en heel tijdelijk zien we dan ruimtelijk scherper.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden