Interview

Wordt het huidige racismedebat te fel gevoerd?

Er zijn overeenkomsten tussen Dolle Mina's die in 1970 op een gynaecologencongres protesteerden, en demonstranten bij de intocht van Sinterklaas. Dresselhuys: 'De voorlopers worden fel bestreden, daarna worden hun ideeën gemeengoed, omdat veel mensen er de redelijkheid wel van inzien.'Beeld HH/Amaury Miller

Oud-hoofdredactrice van Opzij Cisca Dresselhuys ziet parallellen tussen de strijd van zwarte vrouwen nu en die van feministes in de jaren zestig en zeventig. Wordt het huidige racismedebat te fel gevoerd? 'Nee, elke sociale beweging heeft felheid nodig.'

Haar man mag bij het lezen van de kranten graag de draak steken met zwarte vrouwen die strijden tegen racisme. Maar als hij dat doet, roept Cisca Dresselhuys hem tot de orde. Zelf was ze ook zo. Als voormalig hoofdredacteur van feministisch maandblad Opzij begrijpt ze waar de zwarte vrouwen mee bezig zijn, ze herkent hun gevecht om ruimte in een door witte mannen en vrouwen gedomineerde samenleving.

"Daarom was de naam Opzij zo goed gekozen. We wilden dat mannen letterlijk een stap opzij deden, om plaats te maken voor ons. Ik zie parallellen tussen de strijd van zwarte vrouwen nu en de tweede feministische golf, maar ik denk ook wel: poe, poe, kan er nog een lachje af?"

Trouw-redacteur Seada Nourhussen vergeleek zaterdag in Letter en Geest het racisme-debat nu met dat van 30 jaar geleden. Welke overeenkomsten ziet u met de vrouwenstrijd van de jaren zestig, zeventig?
"In beide gevallen gaat het om de emancipatie van een onderdrukte of achtergestelde groep. Toen moest je als vrouw aan mannen bewijzen dat je niet gek bent, opstaan tegen het idee dat je dingen als vrouw niet kan. Nu moeten zwarten dat aan witten bewijzen. Bij ons stond de deur op een kier, we hebben er hard tegenaan geduwd om binnen te komen. Zwarte vrouwen doen nu hetzelfde."

De zwarte vrouwen krijgen woedende reacties. Doen die u ook aan uw tijd denken?
"Nou, wij hadden geen sociale media. Die scheldpartijen van nu vind ik doodeng. Ik had weleens mannen in de zaal, die kwamen om me mores te leren. Dan hield ik een betoog en vroegen zij, typisch mannelijk: 'Heeft u daar ook cijfers bij?' Zij sloegen terug met argumenten, ik ben nooit zo afgemaakt als nu op internet."

Begrijpt u de boosheid?
"Ja, wij namen mensen hun rust af. Mannen zeiden dat we vrouwen opstookten, om te scheiden, en te werken. De arbeidsmarkt wordt er nu niet bij gesleept, maar misschien wordt de witten nu ook wat afgenomen. Ze voelen zich goed, en nu tornen de zwarten aan hun zelfbeeld."

Dolle Mina's in 1970.Beeld HH

Nourhussen schrijft dat haar generatie de beleefdheid voorbij is. Herkent u dat ook?
"Nou, wij hadden de Dolle Mina's, die werden als enorm onbeleefd en schandalig gezien. Ze kwamen met blote buiken een gynaecologencongres binnensjouwen om abortus te legaliseren, ze bezetten de redactie van Margriet om die te weerhouden van de traditionele verhalen, ze deden een strik om urinoirs omdat er voor vrouwen geen openbare toiletten waren. Dat was heel nuttig, ze kregen er aandacht mee. Misschien is dat een idee, dat jullie zwarte collega's de redactie gaan bezetten?"

Hen wordt verweten dat ze zo fel zijn. Is dat een manco van hun beweging?
"Nee, elke beweging heeft felheid nodig. Je bereikt er niks mee als je uitstraalt: sorry dat ik leef, maar hier kom ik aangeslopen. Eerst is er strijdbaarheid, dan komt de relativering en graag ook een beetje humor, als laatste volgt de redelijkheid."

En samenwerking met de dominante groep?
"Dat blijft een moeilijk punt. Wij hadden actiegroep Man Vrouw Maatschappij. De bedoeling was dat mannen zouden meedoen, maar dat viel helemaal in het water. Het is altijd een strijd van de achtergestelde groep. Een man kan geen feminist zijn. En nee, een witte kan geen zwarte zijn. Een witte kan wel ruimte maken. Wij deden een beroep op solidariteit van mannen, zwarten doen nu een beroep op de witten. De ruimte is beperkt, verdeel die eerlijk."

Kunnen zij nog meer leren van de ervaringen van feministes?
"Ja, dat denk ik wel. Het is kortzichtig om te denken dat de kansen zo uit de hemel op je neerdalen. Je bent altijd afhankelijk van de bovenliggende partij, dat die toestaat dat je erbij komt. Je moet wheelen en dealen, je bent afhankelijk van hun welwillendheid. Zo is het, daar moet je niet over zeuren."

En nog praktische tips?
"Feministes waren niet allemaal lachebekjes, maar wij hebben enorm veel lol gehad bij Opzij. Maak gebruik van humor en relativering, dat heeft ons behoed voor verzuring en verbittering, en ook voor teleurstellingen. Maar goed, die tip kun je misschien pas geven als je terugkijkt, ik wilde zelf toen ook het liefst met mijn naaldhakken de mannen te lijf."

Gelijke rechten voor vrouwen worden nu algemeen aanvaard, denkt u dat de strijd tegen racisme ook zo succesvol kan zijn?
"Ja, sociale bewegingen lopen allemaal volgens hetzelfde patroon. De voorlopers worden fel bestreden, maar daarna worden hun ideeën meer gemeengoed, omdat veel mensen de redelijkheid er wel van inzien.

"Dat zie je nu ook met Zwarte Piet. Maar het zijn wel golven: ze komen op, hevig, en dan wordt het eb, er is veel bereikt, het wordt rustiger. Maar altijd komt er weer een nieuwe golf, er zijn nieuwe groepen die hun rechten opeisen, er dienen zich nieuwe thema's aan, of oude verworvenheden worden teruggedraaid. Je kunt dus nooit op je lauweren rusten."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden