Het jaar van

Wordt dit het jaar van de man? Hij moet in elk geval aan de bak

Beeld Nanne Meulendijks

Hoe ziet 2019 eruit? Niemand weet het, maar Trouw doet voorspellingen in de serie ‘het jaar van’. De eerste aflevering: wordt dit het jaar van de man?

Is de man machtig of juist machteloos? Presentator Matthijs van Nieuwkerk vraagt het afgelopen oktober aan vermaard psychologe Esther Perel in ‘De Wereld Draait Door’. De wereldwijde bestsellerschrijfster en relatietherapeut pleit voor een ‘jaar van de man’ in 2019. Helaas voor Van Nieuwkerk bedoelt ze daarmee niet dat hij achterover kan leunen. Hij, als man, moet aan de bak.

Perel meent dat de man nog te weinig tijd heeft gehad om over zichzelf na te denken. Over zijn waarden en identiteit. Over minder mannelijk gedrag, als hij zich daarbij niet thuis voelt. Alleen zo kan hij zich loszingen van stereotyperingen als ‘geen angst kennen’, com­pe­ti­tief zijn en zelfvoorzienend.

Vrouwen denken al veel langer na over hun rol in de maatschappij. Hun gevecht voor gelijkheid is ongelooflijk belangrijk en nog lang niet klaar, zegt Perel. Maar de man moet nog goeddeels beginnen met zijn strijd om te kunnen zijn wie hij echt is.  Dat zou voor iedereen beter zijn.  Anders ontstaat er volgens haar onzekerheid, en daardoor zijn mannen alleen maar gevaarlijker voor vrouwen. Die onzekerheid kan een bodem voor geweld zijn.

Perel is niet de enige die er zo over denkt. De Nederlandse organisatie Emancipator pleit bijvoorbeeld ook voor de emancipatie van de man, in vrijheid en gelijkwaardigheid, met een – aldus de website van Emancipator – “herwaardering van ‘mannelijke’ en ‘vrouwelijke’ kwaliteiten, zowel individueel als in de wereld om ons heen.”

Bucko

Sinds een jaar of tien maakt bestaat er ook een heel andere trend: een internationale mannenbeweging die, onder aanvoering van de Canadese psycholoog Jordan Peterson, deze slogan voert:  ‘Sort yourself out, bucko’. Vrijvertaald: ‘ga eens uitvinden wie je bent, maatje’.

De boodschap lijkt op die van Perel, maar Petersons invulling is precies omgekeerd. Als het aan hem ligt krijgt de man dit jaar juist het recht op zijn mannelijkheid terug. Het feminisme is over ‘mannelijkheid’ absoluut doorgeslagen, volgens het publiek van de drukbezochte conferenties en online fora van deze beweging.

Peterson stelt dat feministen alles gelijk willen trekken, vergetend dat mannen nu eenmaal biologisch verschillen van vrouwen. Mannen zíjn nu eenmaal leiders, meent hij. Dat terwijl de jongens van nu tegennatuurlijk stil moeten zitten in basisschoolklassen, waar ook nog eens vooral juffen voor staan, in plaats van meesters. De jongens zien zichzelf vervolgens doorstromen naar een lager niveau op de middelbare school dan de meisjes, die assertiever zouden zijn in de ‘gefeminiseerde samenleving’. Later in het leven kampen mannen met positieve discriminatie jegens vrouwen op de werkvloer. En juridisch staan ze bij een echtscheiding 1-0 achter door ongelijke wetgeving. Aldus de mannenbeweging.

Machoman

Net als Perel vindt die beweging dus dat mannen in crisis zijn, en daarover na moeten denken. Het verschil ligt in je loszingen van het macho-beeld of daar juist naar terugkeren. In beide gevallen moet je wel weten wat dat dan eigenlijk is: mannelijk zijn. De Leidse hoogleraar en genderhistoricus Marlou Schover moet een beetje lachen als ze die vraag hoort. Volgens haar bestáát er helemaal geen archetype machoman.

Ze geeft een paar voorbeelden om te laten zien hoe veranderlijk het begrip ‘macho’ is. “Al honderd jaar geef je als kerel een hand bij een ontmoeting. Maar in de 19de eeuw vonden we dat een verwijfde begroeting uit Frankrijk. Toen lichtte je je hoed op in Nederland.”

Even later, begin vorige eeuw, betekende man-zijn volgens Schrover: veel naar de hoeren, drinken en je niet op je kop laten zitten. “Dat brak wat op toen je de eerste dandy’s kreeg, zoals de schrijver Louis Couperus.”

Mannen en waspoeder

En wat te denken van een man met een schort? Zestig jaar geleden was dat een dolkomisch idee, zegt ze. “Nu kun je als ‘echte man’ gerust zeggen dat je thuis graag kookt.” Laatst zag ze zelfs een reclame waarin twee mannen bespreken hoeveel waspoeder er in de wasmachine moet. Zeggen dat je een papadag opneemt leidt ook niet meer tot hoongelach, en vanaf de jaren negentig zijn kinderwagens makkelijker in hoogte verstelbaar zodat mannen er minder onhandig achteraan schuifelen.

“Ook nu bestaat er heus nog het beeld van de man als gespierde leidinggevende in een grote auto. Maar ook dat zal de komende twintig jaar naar de achtergrond verdwijnen.” Ze denkt dat het vanzelf goed komt met de man. Hij vindt vanzelf zijn weg in de veranderende rollenpatronen. En de klachten van Peterson en aanhang? De veronderstelde oneerlijke behandeling herkent Schrover niet. Klachten daarover zijn van alle tijden. Al tijdens de eerste feministische golf verschenen spotprenten over krachtige vrouwen.

“Eigenlijk doet die mannenbeweging van Peterson haar eigen geslacht tekort. Ze duwt mannen in een te beperkte rol en miskent dat er mannen zijn die wel graag empathie tonen en meelevend zijn.”

Lees ook:

‘Echte gelijkheid is de grootste nachtmerrie van de feministen’

Journalist Peter Lloyd trekt ten strijde tegen feministen. Zij hebben de samenleving overgenomen. ‘Mannen zijn de laatste groep die je openlijk mag haten.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden