Wordt Burma's icoon Aung San Suu Kyi ooit nog president?

De Burmese oppositieleidster Aung San Suu Kyi, tijdens een persconferentie na de stemming in het parlement.Beeld ap

De kansen van de Burmese oppositieleidster Aung San Suu Kyi om in de toekomst president van haar land te worden zijn vandaag aanzienlijk kleiner geworden. Het Burmese parlement stemde tegen een grondwetsherziening. Daardoor mag de inmiddels 70-jarige oppositieleidster in elk geval dit jaar niet meedoen aan de verkiezingen en behoudt het leger zijn veto.

Suu Kyi's intense lobby om de veranderingen in de Burmese grondwet erdoor te krijgen, heeft niet mogen baten. In het Burmese parlement stemde weliswaar een twee derde meerderheid voor de grondwetswijzigingen, maar niet de vereiste 75 procent.

Een van de belangrijkste wijzigingsvoorstellen ging over een artikel over de nationaliteitskwestie in de grondwet, die door de militaire junta is ingevoerd in 2008. Daarin staat een verbod op het presidentschap voor mensen die getrouwd zijn met een buitenlander.

Suu Kyi's inmiddels overleden echtgenoot Michael Aris was Brits en ook haar twee zoons hebben de Britse nationaliteit. Dat verbod wordt gehandhaafd en blokkeert haar kansen op het presidentschap.

"De uitslag verrast me niet", zei Suu Kyi na afloop van de stemming. "Degenen die tegen hebben gestemd hebben laten zien dat ze tegen verandering zijn." Een generaal in het parlement zei bang te zijn dat Burma indirect onder invloed komt te staan van een buitenlandse macht als Suu Kyi de kans zou krijgen om president te worden.

Nadat de militaire junta van Burma in 2011 de macht overgaf aan een soort burgerregering - die wordt gedomineerd door ex-militairen, werd bepaald dat het leger recht heeft op 25 procent van de parlementszetels. Daarmee heeft het leger feitelijk een veto bij grondwetswijzigingen, omdat die met een meerderheid van 75 procent moeten worden aangenomen.

Vetorecht leger
Een wijzigingsvoorstel om deze drempel te verlagen van 75 naar 70 procent werd vandaag ook weggestemd. Daardoor behoudt het leger zijn vetorecht en kan het de koers van het land voor een belangrijk deel blijven bepalen, en zijn aanzienlijke economische belangen beschermen.

De transitie van Burma van militaire dictatuur tot democratie heeft daarmee een gevoelige klap gekregen. Het lijkt erg onwaarschijnlijk dat er voor de algemene verkiezingen die voor dit najaar op het programma staan, nog veel zal veranderen aan de politieke situatie.

Het leger in Burma vreest de controle over het land te verliezen en ziet de potentiële politieke macht van Suu Kyi nog altiijd als de grootste bedreiging daarvoor. In 1990 verwierp de militaire junta een monsteroverwinning van Suu Kyi's partij de Nationale Liga voor Democratie tijdens de laatste vrije verkiezingen in het land, en hield haar vijftien van de 21 jaar die volgden onder huisarrest.

Na haar vrijlating in november 2010 bleek ze nog even populair onder de bevolking, en tijdens tussentijdse verkiezingen in 2012 won haar partij 43 van de 45 beschikbare parlementszetels. Als er nu verkiezingen zouden zijn, zou de NLD zeer waarschijnlijk opnieuw een grote overwinning boeken.

Breekbaar
Maar of Suu Kyi zelf ooit nog in de voetsporen kan treden van bijvoorbeeld de Zuid-Afrikaanse mede-Nobelprijswinnaar en voormalig politieke gevangene Nelson Mandela, en president van haar land kan worden blijft sinds vandaag opnieuw een open vraag. Ze is vorige week 70 geworden, en hoewel ze gezond lijkt te zijn ziet ze er breekbaar uit en heeft een slopend werkschema.

In maart 2012 moest ze enkele keren haar verkiezingscampagne in Burma afbreken wegens oververmoeidheid en de hitte. In juni dat jaar werd ze onwel tijdens een persconferentie in de Zwitserse hoofdstad Bern. Haar arts Pyone Moe Ei zei toen dat haar overvolle reisschema en gebrek aan rust hem "ernstig zorgen" baarden. Ze had volgend de arts geen grote gezondheidsproblemen, maar wel weinig weerstand doordat ze maar 48 kilo weegt en een lage bloeddruk heeft.

Mogelijk hoopt het leger dat de politieke uitputtingsslag Suu Kyi binnen enkele jaren te veel zal worden, en dat zij het stokje voor de volgende presidentsverkiezingen in 2020 zal moeten overdragen aan een minder iconische opvolger. Maar vooralsnog blijft Suu Kyi even strijdbaar als altijd en is er geen teken dat haar presidentiële ambities de ijskast in gaan.

Vandaag riep ze haar aanhangers krachtig op de moed niet te verliezen, omdat de uitkomst van de stemming verwacht was. "Het is nu duidelijker op welke manier we moeten doorgaan", aldus de oppositieleidster. "De bevolking ziet nu duidelijk wie er verandering wil, en dat zal de mensen helpen om een duidelijk besluit te nemen voor wie ze willen stemmen tijdens de verkiezingen."

Suu Kyi brengt haar stem uit in het parlement.Beeld epa
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden