'Wordt biometrie doel of middel?'

Industrie voorziet grote toekomst voor gebruik lichaamskenmerken, adviseur houdt zijn hart vast

Dit artikel opvragen met biometrie? Over vijf of tien jaar is dat doodnormaal. Met uw smartphone logt u in met een zelfbedachte combinatie: linkerpink, rechterwijsvinger, plus wellicht een scan van uw linkeriris. Zolang u zelf achter uw telefoon zit, ligt het Trouw-archief voor u open, net als uw bankrekening.

Alex Bazin van Fujitsu, dat biometrische technologiën ontwikkelt, verwacht dat ook overheden vaker bij hem zullen aankloppen. Opsporing en grenscontroles worden steeds belangrijker, net als de behoefte aan veilige paspoorten. Dus bouwen landen aan informatiesystemen met vingerafdrukken van alle burgers, zegt hij. "Ik voorzie dat de bezwaren die daar nu tegen bestaan zullen afnemen als mensen gewend raken aan biometrie. Terecht, want als biometrie in een beveiligde omgeving waterdicht werkt, kan dat op grote schaal net zo goed."

Max Snijder, biometrieconsultant en voorzitter van het European Biometrics Forum, ziet echter fundamentele verschillen. Er gelden heel andere wetten wanneer het niet gaat om verificatie - kenmerken controleren aan de hand van een bestaande lijst - maar om identificatie van een open doelgroep, meent hij. "Elk onderdeel van het systeem moet dan veel nauwkeuriger meten en beter beveiligd zijn, tot aan de kleinste gemeentebalie toe. Dat vraagt enorme investeringen, want er kan op zo'n schaal altijd een lek zijn."

Bovendien is de vraag, zegt Snijder, of we altijd geïdentificeerd willen worden. "Biometrische kenmerken kun je op afstand uitlezen, je kunt ze dus nooit verborgen houden. Waar is het recht op anonimiteit?"

Snijder is enthousiast over de mogelijkheden die biometrie biedt voor verificatie, bijvoorbeeld in de strijd tegen criminaliteit. "Daarnaast kunnen we ermee controleren wie er op een netwerk mag. Denk aan medische bestanden die alleen bepaalde artsen mogen inzien, of aan een telefoon die alleen door de stem of de vingerafdruk van de eigenaar wordt ontgrendeld. In die zin zorgt biometrie voor meer privacy."

Biometrie kan privacy ook ondermijnen, waarschuwt hij. "Het kan bijdragen aan een angstaanjagende Big Brother-staat die totale controle heeft over onze identiteitsgegevens. Dat is het geval als overheden biometrische gegevens van alle burgers opslaan, zoals Nederland van plan is. Dat sluit die andere ontwikkeling, van betere beveiliging, uit. Ik ga mijn telefoon niet beveiligen met gegevens die ook elders zijn opgeslagen. Het is cruciaal dat je je eigen biometrische gegevens kunt beheren."

Het bedrijfsleven maakt zich daar niet zo druk over. Dat likt zijn vingers af bij een miljardenmarkt die met bijna 20 procent per jaar groeit.

"Het aantal commerciële toepassingen neemt toe", zegt Alex Bazin van Fujitsu. "Nu werknemers vaker met hun eigen telefoon of computer het netwerk opgaan, biedt biometrie de benodigde beveiliging. Ook het contact met klanten kan veiliger, goedkoper en sneller. Je hebt geen pasjes of pincodes meer nodig als de vingerafdruk die rol overneemt."

Het is voor Snijder allerminst zeker welke kant het opgaat. "Het zijn niet de minsten die de hele wereld willen biometriseren. In Europa loopt een onderzoeksproject, strikt geheim, naar mogelijke koppeling van alle gegevensnetwerken: databases met vingerafdrukken, zwarte lijsten, cameranetwerken, signaleringssystemen."

"Ik vind dat heel gevaarlijk. Hoe meer er gecentraliseerd is, hoe meer misbruik er op hoog niveau van gemaakt kan worden. We staan op een tweesprong wat betreft het gebruik van biometrie. Gebruiken we de techniek voor centrale controle of voor beveiliging van gegevens? Wordt biometrie het doel of het middel? De politiek moet kiezen."

De opslag van vingerafdrukken
Wie een paspoort aanvraagt, moet zijn of haar vingerafdrukken afgeven. Die worden opgeslagen en komen terecht in een centrale database, die toegankelijk wordt voor opsporingsdiensten. "Een heel onvolwassen project", vindt Max Snijder, die voor de WRR een studie deed naar de totstandkoming van het plan. "Alle bezwaren zijn genegeerd en weggemoffeld. Ze bouwen een megakasteel op een wankel fundament. Het is al moeilijk om met zekerheid te zeggen of een persoon bij een bepaalde vingerafdruk hoort, laat staan dat je die persoon in een miljoenenbestand kunt vinden. Politici laten zich leiden door beelden uit 'CSI', maar je kunt met biometrie echt geen terroristen vangen." De Kamer debatteert vandaag met minister Donner over deze kwestie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden