Word wie je wil zijn

Niet iedereen blijft een leven lang gelukkig met de carrièrekeuze die hij ooit deed. Volg dan je passie, is het advies. Maar met mate.

„Op de mavo moest ik in mijn laatste jaar kiezen wat voor werk ik de rest van mijn leven wilde gaan doen. Ik had totaal geen idee. Ik deed een beroepentest en daar kwam techniek uit. Toen maakte ik de verkeerde keuze. Nu snap ik niet hoe ik toen zo dom en blind heb kunnen zijn. Het lag zo voor de hand: ik zat al vanaf mijn tiende in de sport!”, zegt Chris Kieviet, 24 jaar oud. Hij maakte de verkeerde keuze en tekent nu elektrotechnische installaties voor de industrie en voor de woningbouw. Stopcontacten, brandmelders en telefoonaansluitingen zet hij op papier. Maar zijn hart ligt in de sport.

Kieviet is geen uitzondering: maar weinig Nederlanders gaan altijd fluitend naar hun werk. Dat blijkt uit het onderzoek van het werving- en selectiebureau Vitae naar passie in het werk.

Van de 538 geïnterviewden zegt 47 procent het werk te doen waar ook zijn hart ligt. De overige 53 procent geeft aan in het werk niet te doen waar hij of zij echt goed in is. Onder deze groep Nederlanders weet 82 procent diep in zijn hart wel wat hij in plaats van zijn werk wel zou willen doen. Maar tussen droom en daad staan wetten in de weg, en praktische bezwaren.

De juiste baan vinden is al met al een moeilijke opgave. Wie eenmaal werk gevonden heeft, krijgt vaak twijfels: is dit wel de goede werkplek, zal ik wel of niet aan een nieuwe baan beginnen? En helemaal overnieuw beginnen is vaak eng.

Kiezen voor je passie wordt ervaren als een risicovolle onderneming, constateert Vitae. De meest voorkomende redenen waarom mensen hun droom niet volgen, is dat er brood op de plank moet komen. Daardoor durven werknemers hun bestaande baan niet op te geven en een nieuwe baan vinden die helemaal aansluit bij hun wensen is nog minder gemakkelijk. Zoals Jort Kelder, de onlangs opgestapte hoofdredacteur van Quote, het verwoordt: “Ik ben nu net een bromtol, ik heb geen idee wat mijn richting nu wordt. Ik heb genoeg keuze maar ik kan nog niet kiezen wat ik wil gaan doen. Het wordt waarschijnlijk iets in de media, maar de media kent ook zes smaken”, zoals hij het verwoordde op de bijeenkomst van Vitae.

Volgens Rob Vinke, hoogleraar personeelswetenschappen, is het wel verstandig om een droom te volgen. Als iemand doet wat hij leuk vindt, vliegt de tijd. Dan levert werken energie op in plaats van dat het energie kost.

Maar hoe ontdek je nu waar je eigen passie ligt? In veel gevallen is het vooral een kwestie van ’rijpen’. Sommige talenten worden pas op latere leeftijd ontwikkeld en ontdekt. „Soms staat iemand een leven lang negatief tegenover een baan als leidinggevende, totdat hij veertig is. Dan is hij er klaar voor. Bovendien zijn mensen lang niet altijd hun leven lang door één passie gegrepen, je kan verzadigd raken. Het is dan goed even een stap terug te doen en te kijken of de passie terug komt. Zo niet, dan is het beter iets anders te gaan doen.”

Ook scholen zouden al in een vroeg stadium aandacht moeten besteden aan de kwaliteiten van de leerlingen, betoogt hij. „De aandacht gaat nu vooral uit naar wat je niet kunt. Dat werkt demotiverend. Het is belangrijk om op tijd te bedenken in welke sector mensen op de kwaliteiten van de leerlingen zitten te wachten.''

Voor Chris Kieviet was de keuze voor werk in de sportsector veel logischer geweest, redeneert hij nu als hij terug kijkt. „Op mijn negende begon ik met karate en kickboksen. Tijdens mijn laatste jaren op de MTS heb ik nog wel gekeken naar een vervolgopleiding voor sport. Met die opleiding kon je geestelijk- of lichamelijk gehandicapten les gaan geven of gymlessen op een school. Dat is niets voor mij. Ik werk liever als trainer dan dat ik dit werk doe. Ik hoop op den duur aan de slag te kunnen gaan als sportleraar. Het werk dat ik nu doe zie ik mezelf niet mijn hele leven doen.”

Anneke (59) en Joop Natrop (62) kozen al voor hun echte liefde: het verkopen van edelstenen. Ze zijn al veertien jaar eigenaar van een stenenwinkel in Gouda. Al veertig jaar hebben stenen hun interesse. Joop Natrop: „Bij de benzinepomp kreeg ik vroeger na het tanken een steentje mee naar huis. Al die steentjes bewaarde ik en zo kwam ik tot een verzameling. Ik had zo’n plezier in het verzamelen dat ik me bij een stenenvereniging aansloot. We bezochten allerlei beurzen.” Zijn vrouw en hij stonden eerst op de beurs. Daarna besloten ze te starten met een eigen kristalwinkel. „De winkel loopt goed en we zien de halve wereld doordat we zelf inkopen doen in China, Brazilië, Amerika, Mexico en Duitsland. Soms trekken we samen met de steenhouwers de bergen in, zodat we alles over het ontstaan en het uithakken van de stenen weten en aan hun klanten kunnen vertellen. We zijn nu rond de zestig, maar we willen nog lang niet stoppen met werken: We vinden dit veel te leuk.”

Toch garandeert passie niet altijd een succesvolle loopbaan, zegt hoogleraar Rob Vinke. Voor gedrevenheid geldt: met mate. „Gepassioneerde mensen zijn soms zo bezig met hun eigen talent, dat ze de vraag van de klant uit het oog verliezen. Klanten zijn soms overrompeld door mensen met teveel passie.” Maar ook voor collega’s kan een gepassioneerd persoon negatieve gevolgen hebben. De norm kan worden verlegd waardoor van andere werknemers hetzelfde wordt verwacht als van de getalenteerde persoon.

Daarnaast is het ook voor talentvolle werknemers zelf niet altijd ideaal om zo gedreven te zijn. „Sommige mensen kunnen erg gekwetst worden als ze niet het werk mogen doen wat ze zouden willen doen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden