Woorden / 'Ruimen' en het beeld van een kloeke maatregel

Het staat er onopvallend, in het rijtje maatregelen tegen mond- en klauwzeer. Naast 'extra reiniging en ontsmetting' en 'een verbod op het zoeken en rapen van kievitseieren' staat in de publieksvoorlichting van het ministerie van landbouw 'het preventief ruimen van een aantal bedrijven'.

redactie binnenland

Klinkt prettig, dat ruimen. In combinatie met een foto van een lege, brandschone stal (gisteren op de voorpagina) roept het een beeld op van harde, maar kloeke maatregelen tegen enge ziekten, broodnodig om straks weer met een gerust hart de tanden in een stukje vlees te kunnen zetten. Maar een foto die onlangs ook voorop stond, van brandende kadavers op het Engelse platteland, illustreerde beter wat 'preventief ruimen' is: het doden van gezonde dieren.

Moeten we deze maatregel zo dan wel noemen? Nee, vinden classica Marijke Breeuwsma en Ad Verbrugge, universitair docent ethiek. In NRC Handelsblad van dinsdag protesteerden zij tegen dit 'keurig eufemisme'. Door van ruimen te spreken, bewijzen we onze peoccupatie met techniek en winst. Sterker: ,,Met het ruimen van dieren lijkt het gebrek aan een adequaat levensbegrip (...) in zicht te komen''. Breeuwsma en Verbrugge pleiten voor de term 'vernietigen'. De Dierenbescherming gaat nog verder. De paginagrote advertentie die zij gisteren plaatste, bevatte de zin: ,,Dieren worden doorgedraaid als rotte tomaten om de prijzen hoog te houden''.

De vier medewerkers die voor het Genootschap Onze Taal de Taaladviesdienst bemannen, moeten even in beraad, maar concluderen dan: ,,'Ruimen' is inderdaad te eufemistisch.'' De dikke Van Dale geeft betekenissen die allemaal variëren op plaats maken, leegmaken, reinigen. Het kan gaan om een kast, maar ook om een graf, riool of beerput, of over het verwijderen van puin en lijken. ,,De term suggereert dat de stallen alleen worden schoongemaakt, vrijgemaakt van uitwerpselen en oud stro, maar verhult dat in feite die beesten worden gedood'', meent de adviesdienst.

Een goed woord zou volgens de dienst 'afmaken' zijn. 'Afmaken' gebeurt volgens Van Dale in het bijzonder met personen of dieren die weerloos, gewond of ziek zijn. De taaladviesdienst kan zich voorstellen dat de voorlichters van het ministerie 'afmaken' wel heel hard vinden klinken, maar suggereren dan het neutralere 'doden'.

'Ruimen' is overigens niet het eerste eufemisme voor het doden van dieren. Vier jaar geleden, ten tijde van de grote varkenspestepidemie, sprak het SGP-kamerlid Van der Vlies tijdens een debat: ,,Het euthaniseren van zulke jonge dieren emotioneert mij''.

Hij maakte geen school.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden