TAAL

Woorden kunnen betekenisarm zijn, maar hebben altijd een miniem stukje betekenis

null Beeld ANP
Beeld ANP

Onlangs schreef ik in deze column de zin 'Laat mensen maar eens een auto tekenen.' Een lezer vraagt zich af wat het woord 'mensen' hier eigenlijk toevoegt aan de betekenis. Het is toch al duidelijk dat er alleen maar mensen bedoeld kunnen zijn?

Je ziet het ook in 'De meeste mensen stemmen' of 'De meeste mensen worden ontslagen.' Het is toch duidelijk dat er geen olifanten ontslagen worden of zo?

Wat de lezer zegt, klopt. Het woord 'mensen' voegt vrij weinig toe aan de betekenis. Het gaat blijkbaar over personen, dat is alles. Bovendien is uit de context vaak al duidelijk dat het om mensen moet gaan. Waarom staat zo'n woord er nog?

De taal kent verschillende van deze 'betekenisarme woorden'. Ze dienen vaak ter opvulling, omdat op een bepaalde plaats iets moet staan ('De meeste worden ontslagen' vereist dat er al over bepaalde personen is gesproken), of omdat een goed voornaamwoord niet voorhanden is. Bij 'Laat mensen maar eens een auto tekenen' zou je het meervoud van 'iemand' willen hebben, maar dat bestaat niet.

Je hebt betekenisarme naamwoorden ('mensen', 'personen', 'dingen', 'zaken') maar ook betekenisarme werkwoorden ('zijn', 'doen', 'maken'). Maar hoe betekenisarm ze ook zijn, ze hebben altijd nog een miniem stukje betekenis: een persoon, een voorwerp, een actie of een actie die een resultaat oplevert. In feite bieden betekenisarme woorden zo een inkijkje in de ruggengraat van de taal. Als je alle positieve of negatieve bijbetekenissen weglaat komen alle zinnen erop neer dat mensen dingen doen of dingen maken, of dat mensen of dingen iets zijn.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een vraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden