Poëzie

Woorden die maken dat groot en onbegrijpelijk gevaar minder dreigend lijkt

null Beeld Maartje Geels
Beeld Maartje Geels

Het is een beetje woekeren met tijd, maar dichten en moederschap gaan prima samen.

Ook als de kinderen nog klein zijn. Dan is het vooral zaak om de slaapjes van het kroost nuttig te besteden. Zeg maar zoals Hanneke van Eijken doet: “Met een beetje geluk heb je honderdtwintig minuten tijd / om een gedicht te schrijven / als je peuter slaapt’.

Het is een kort fragment uit ‘Kozijnen van krijt’, de nieuwe bundel van dichter en jurist Van Eijken. Zij debuteerde in 2013 met ‘Papieren veulens’, die terecht lovend werd onthaald en bekroond werd met de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs.

De stap van dat debuut naar haar nieuwe werk is niet zo groot, want het fluisterende onheil dat in die eerdere gedichten op de loer lag, is ook in deze bundel voelbaar.

Vreemd is dat niet

Vreemd is dat niet: wie vader of moeder wordt, die wil dat slapende peutertje tegen alles beschermen. De tijd dat de wereld nog klein en overzichtelijk was (‘de tuin / die ommuurd was en veilig’) is voorbij. Steeds sterker het besef van sterfelijkheid en van gevaar dat overal dreigt. In de buitenwereld, maar ook binnenshuis. Van Eijken waarschuwt vast: ‘droog handdoeken / nooit op de kachel’.

De dichter bouwt, net als Willy Alberti en zoveel andere ouders, liefst een muurtje, ‘een stelling om achter te schuilen // een deken om ons heen’. Dat doet ze met taal, met tere, bijna zachte regels, zonder al te veel hoofdletters en leestekens, alsof punten en komma’s die deken onnodig ruw zouden maken.

Het zijn woorden als een beschermende vacht die maken dat groot en onbegrijpelijk gevaar iets minder dreigend lijkt. Gevaar als de gewelddadige aanslagen in Brussel of Parijs, geweld dat niemand kan uitleggen, ook een moeder niet aan haar kind. ‘ik heb geen antwoor- den, zoon / op de wereld die soms pijn heeft, op blauwe plekken / en geweld’.

Illusies van veilige plaatsen

En zo creëert Van Eijken illusies van veilige plaatsen, als een tent in de kamer om gevaar op afstand te houden:

vannacht slapen we in een tent in de woonkamer
we hebben touw, brood en lakens
niemand zal ons vinden

In een wereld waarin huizen ‘met kattenogen’ de nacht in loeren, terwijl het alledaagse gezinsleven draait om vragen als: “wie zet er eten op tafel en strikt de schoenen / van de kinderen, draait nacht- / en-dagritme in een tombola?”, blijft Van Eijken kalm.

Dat maakt deze sterk gecomponeerde bundel als een tegengif tegen het idee van de maakbaarheid van veiligheid, tegen het idee dat grenzen en muren gevaar op afstand kunnen houden. Veiligheid is broos, als een streep van krijt: één veeg met de borstel en alles is weg. “ik knijp soms mijn ogen dicht / als ik durf, zo hard / dat het duister bijna veilig lijkt”.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

null Beeld Kozijnen van Krijt
Beeld Kozijnen van Krijt

Hanneke van Eijken
Kozijnen van krijt
Prometheus; 62 blz. € 19,99

Janita Monna schrijft wekelijks over poëzie voor Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden