Woonwagenkamp mag blijven; nu het geld nog

DE HAERE, APELDOORN - Aan de rand van het woonwagencentrum heeft een graafmachine de grond geëgaliseerd en hebben bewoners met paaltjes en ijzerdraad nieuwe standplaatsen uitgezet. Een even spontane als illegale reactie op de verrassende mededeling dat De Haere open kan blijven.

Het geld om de graafmachine te huren, was snel ingezameld. Vijftien nieuwe plaatsen zomaar uit de grond gestampt. Dat is nog eens andere koek dan het jarenlange talmen van de politiek. Op verzoek van de gemeente Apeldoorn hebben de opgetogen bewoners hun actie inmiddels stopgezet. “We hebben van de gemeente begrepen dat er een nieuw kamp komt met betere voorzieningen. Als we met de gemeente doorpraten, kan er best iets moois uitkomen”, verwacht woordvoerder Piet Wolters van het bewonerscomité. Tot vorige week stond De Haere, het regionaal woonwagencentrum tussen Apeldoorn en Vaassen, nog op de nominatie om dicht te gaan. Zeer tot verdriet van de bewoners, van wie sommigen al tientallen jaren met de hele familie op het kamp wonen en werken. “Je rommelt hier met elkaar een beetje aan, je weet wat je aan elkaar hebt. Mijn zoon en dochter wonen hier ook in een eigen wagen”, zegt een autosloper bij zijn vervallen bedrijfspandje. Hij houdt zijn klanten scherp in het oog, want een auto-onderdeel is gauw gejat.

In het kader van de zogenaamde deconcentratie verordonneerde het Rijk dat woonwagenbewoners moesten verhuizen naar kleinere kampen, die wat betreft veiligheid, hygiëne en milieu beter te beheersen zijn en waar de bewoners eerder met de burgermaatschappij in aanraking komen. Voor de nieuwe staatssecretaris van volkshuisvesting, Remkes, is deconcentratie echter geen wet van Meden en Perzen en kunnen grote woonwagencentra blijven bestaan. Wat drie jaar geleden al aan Den Bosch is toegestaan, zal het ministerie ook van andere gemeenten of provincies goed vinden. In Nederland zijn nog zeventien grote woonwagencentra.

Strikt genomen is er geen sprake van nieuw beleid. Remkes' voorganger Tommel stelde ten tijde van 'Den Bosch' al dat “deconcentratie om de deconcentratie moet worden voorkomen”. Rijk, provincie en gemeente bepalen per centrum of deconcentratie wel of niet gewenst is. Remkes heeft feitelijk niet veel meer gedaan dan dat beleid nog eens verduidelijken, maar voor Apeldoorn lijkt zijn uitspraak ingrijpende gevolgen te krijgen. Terwijl De Haere lange tijd gedoemd was te verdwijnen en er daarom nauwelijks meer onderhoud werd gepleegd, is nu een meerderheid van de gemeenteraad voor behoud en zelfs renovatie.

Pa en moe

Over het aantal standplaatsen kan de gemeente nog een stevige discussie met de bewoners tegemoet zien. Op De Haere is grote behoefte aan extra standplaatsen. Getrouwde kinderen van woonwagenbewoners kamperen noodgedwongen in krappe caravans op het perceel van pa en moe. Vooral in de hoeken van het centrum is het een wirwar en kruip-door-sluip-door van trapjes, hekjes en vale voortenten. Geheel volgens de op hechte familieverbanden gefundeerde woonwagencultuur knus en gezellig, maar op den duur ga je elkaar flink op de zenuwen werken. Aan die situatie zal, zo hopen de bewoners, binnen afzienbare tijd een einde aan komen als De Haere wordt opgeknapt en uitgebreid.

Wolters van het bewonerscomité: “Als we het voetbalveld en het sloopterrein erbij betrekken, kunnen wel tachtig of negentig wagens op het kamp staan. Vroeger stonden er 160, dus dat moet geen probleem zijn.” Gemeentelijk projectleider Hennie de Jong tempert het enthousiasme. Na de herinrichting van het centrum blijven er volgens zijn berekeningen hooguit veertig tot vijftig standplaatsen van elk 13 bij 25 meter over. “Dat is twee keer zoveel grond als voor sociale woningbouw, dus de bewoners kunnen niet zeggen dat we ze tekortdoen. Maar het gevolg is natuurlijk wel dat er minder standplaatsen zijn.” De royale afmetingen zijn nodig vanwege de brandveiligheid. “Het is een rommeltje op het centrum. We willen het nu behoorlijk oplossen.”

Jongeren kan Apeldoorn een eigen standplaats bieden, maar overwegend in de kleinere centra. En van de terugkeer van vroegere bewoners kan in elk geval op grote schaal geen sprake zijn. Die boodschap zal op De Haere slecht vallen en mogelijk leiden tot nieuwe acties. “Die kleine kampjes zijn helemaal geen succes”, weet Wolters. Veel bewoners kunnen er niet aarden en “de wagens staan bovenop elkaar, ontzettend gevaarlijk”.

De herinrichting van De Haere gaat enkele miljoenen guldens kosten. Wat Apeldoorn - en ook andere gemeenten met grote woonwagencentra - betreft, komen die kosten voor rekening van het ministerie van vrom. De vorige staatssecretaris heeft de zeventien gemeenten extra geld toegezegd. De 170 miljoen gulden zijn in het regeerakkoord van het tweede kabinet-Kok echter als sneeuw voor de zon verdwenen. Projectleider De Jong: “Dat heeft veel weg van contractbreuk. Je kunt niet zomaar op toezeggingen terugkomen en de gemeenten voor de kosten laten opdraaien.” Het ministerie van vrom beaamt dat de 170 miljoen zijn gesneefd in de onderhandelingen over het regeerakkoord, maar laat voorzichtig de mogelijkheid open om per gemeente over financiering te praten. “We zullen dat per geval bekijken”, aldus een woordvoerster gisteren.

Wie de rekening ook gaat betalen, met de herinrichting van het woonwagencentrum kan Apeldoorn pas in de zomer van 1999 beginnen. De bewoners nemen dat - voorlopig - voor lief. Na drie jaar onzekerheid over hun toekomst kunnen die acht maanden er ook nog wel bij. “De Haere blijft bestaan en wordt opgeknapt, dat telt voor ons.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden