Wonen is thuiskomen, een naam krijgen, weer weggaan

De maand van de spiritualiteit is losgebarsten. Spiritualiteit, dat gaat over alledaagse dingen, maar dan gezien vanuit het besef van diepere lagen. Het herfstnummer van het Speling , tijdschrift voor bezinning, sluit daar onbedoeld naadloos bij aan. De hele zestigste jaargang is gewijd aan het thema wonen, en dit keer gaan de teksten daar heel concreet op in. Pareltje is de bijdrage van Kees Waaijman, karmeliet en directeur van het Titus Brandsma instituut.

Hij ontrafelt, zin voor zin, het begrip wonen, vanuit bijbelse verhalen en vanuit een gevoeligheid voor wat mensen diep raakt: verbondenheid en angst voor wat die verbondenheid bedreigt.

Wonen, schrijft Waaijman, is geen statisch verblijf: op een vaste plaats vertoeven. Wonen is ergens thuiskomen, dat wil zeggen, de overgang maken van niemandsland naar iemand zijn. Niet de thuisblijver maakt de woonplaats tot woning, maar de thuiskomer. Wonen is: ontvangen en ontvangen worden. Geen wonder, schrijft Waaijman, dat in de joodse spiritualiteit het woord voor inwoning, Sjekina, een geliefde godsnaam was.

Wonen is ook weggaan. Als er weer vertrokken wordt, de tent opgebroken, zoals dat bij nomaden gaat, is er een maaltijd. Dan vertrekt de familie, en neemt de tent mee. Die tent is het beweeglijke midden tussen thuiskomen en weggaan, het beweeglijke midden waaromheen de familie leeft.

Wonen is een werkwoord, schrijft Waaijman. Elkaar een gezicht en een naam geven, en de Machtige daarin present stellen. Zo vallen wooncultuur en spiritualiteit samen. Een familie kent bedreigingen, van buitenaf, maar zeker ook van binnenuit. Een van de grootste bedreigingen van een groep mensen die samenwoont, is ruzie. Bij woonspiritualiteit hoort ook verzoening, het bijleggen van twisten.

En gastvrijheid. Vreemdelingen welkom heten, lekker eten voor ze koken, zoals Abraham deed die drie onbekende mannen op bezoek kreeg. Hij nodigde ze uit in zijn tent, waste hun voeten en kookt voor hen, alsof hij de knecht is en de gasten de heren des huizes. Een spirituele woning opent zich van binnenuit, om zich in volkomen deemoed te wijden aan de zorg voor de vreemdelingen, die zich in deze nederige ontvangst een gezicht krijgen, het gezicht van God, schrijft Waaijman.

Een andere, even concrete vorm van spiritualiteit staat centraal in

Kerk en theologie

, dat net als Speling vier keer per jaar verschijnt.

Het protestantse tijdschrift is dit keer gewijd aan bidden.

In zijn bijdrage is Arjan Plaisier, de secretaris van de PKN, heel duidelijk: bidden is iets anders dan meditatie. Een gebed heeft altijd woorden en die woorden worden uitgesproken tegen God. Bidden veronderstelt dat God aanspreekbaar is.

Dat wil niet altijd zeggen dat God automatisch ook luisterend aanwezig is. God is vrij. schrijft Plaisier, net zo vrij als de biddende mens. Een God die vrij is, kan verborgen zijn. Dat is lastig. Er is geen ritueel touwtje, waaraan de biddende mens maar hoeft te trekken om God te laten antwoorden.

Heeft bidden altijd succes? Plaisier noemt een paar voorbeelden uit de evangeliën waarin het bidden van Jezus leidt tot genezingen, duiveluitdrijvingen en de opstanding van doden.

Wat als een gewoon mens bidt? Succes is niet verzekerd. Bidden is meer dan woorden uitspreken om daarmee de zaken naar onze hand te zetten. Bidden is ’zuchten ins onszelf’ citeert Plaisier de apostel Paulus.

Dat zuchten is altijd een antwoord. Mensen bidden niet omdat ze dat zelf graag willen, maar omdat ze aangesproken worden en antwoord geven.

Dat moet altijd in de vorm van woorden zijn, schrijft Plaisier streng. Bidden zonder woorden, zo stil zijn dat over de grens van de taal gegaan wordt, naar gene zijde van de taal, dat kan niet.

Wie dat doet, gaat over een grens die ons mensen gesteld is, schrijft Plaisier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden