Wonen in grote steden is alleen nog voor de happy few

In Nederlandse steden is de woningmarkt oververhit.Beeld ANP

Grote schaarste op de grootstedelijke woningmarkt drijft de prijzen zo sterk op dat eigen geld voor kopers onontbeerlijk wordt. Zonder spaargeld wordt een eigen huis in de stad voor velen onbetaalbaar.

Exorbitante prijzen, bieden met gesloten enveloppe of een huis kopen zonder voorbehoud van financiering of bouwkundig rapport. Het zijn allemaal tekenen dat de stedelijke huizenmarkt oververhit raakt. Dat geldt niet alleen voor Amsterdam, Utrecht, Rotterdam en Den Haag, maar inmiddels ook voor middelgrote steden als Groningen en Eindhoven. Dit concludeert De Nederlandsche Bank (DNB) in een studie over de ‘Woningmarkt in grote steden’.

Toch maakt DNB zich nog niet zoveel zorgen. Volgens de bank is er geen sprake van een kredietgedreven zeepbel. De prijsopdrijving in de grote steden is vooral ontstaan door de grote schaarste aan woningen. Er staan niet alleen veel minder woningen te koop dan gemiddeld in de periode voor de crisis (2002-2008), de woningen gaan in toenemende mate weg boven de vraagprijs. Dat is vooral in Amsterdam (58 procent) en Utrecht ( 46 procent) het geval.

Bovendien is er iets opmerkelijks aan de hand met de groei van het aantal hypotheken. Traditioneel gezien is er een sterk verband met de huizenprijzen. Vanaf begin 2016 is echter in de grote steden een trendbreuk waar te nemen. De huizenprijzen blijven daar fors stijgen, terwijl de groei van de hypotheekschuld juist afzwakt. Dit komt mede doordat huizenkopers meer eigen geld meebrengen bij de aankoop van een huis dan voorheen. In Amsterdam is het niet ongewoon dat kopers zelf 50.000 tot 70.000 euro in hun huis stoppen.

Contant afrekenen

Uit gegevens van het Kadaster blijkt verder dat het aantal woningen dat zonder hypotheek wordt verkocht in Nederland, is verdubbeld van 8 procent in 2008 tot 16 procent in 2016. In Amsterdam wordt al een aantal jaar zelfs een kwart van de huizen contant afgerekend. Dat heeft voor een deel te maken met de tijdelijke verruimde schenkingsvrijstelling voor de aankoop van een huis of de aflossing van een hypotheekschuld. Ook de lage spaarrente zet kopers aan hun spaargeld in hun huis te stoppen in plaats van het op de bank te laten staan.

Geen kredietbel dus, maar wel onbetaalbare huizen voor wie in de stad wil komen wonen of binnen de stad wil verhuizen. Want ook betaalbare huurwoningen in de vrije sector zijn er volgens DNB nauwelijks nog te vinden. En dat in het licht van een maar voortdurende trek naar de steden van vooral hoogopgeleide jongeren. Die komen af op een hoogwaardig onderwijsaanbod, werkgelegenheid, cultuur en een rijk uitgaansleven. Een mondiale trend waar ook Nederland niet aan ontkomt.

Grootschalig uitbreiden is er voor de grote Nederlandse steden echter niet bij vanwege een beperkte bouwcapaciteit of planologische restricties, zo valt te lezen in de studie van DNB. En als Amsterdam dan met een ambitieus grootstedelijk plan komt voor de Sluisbuurt, waar naar het voorbeeld van Vancouver een groot aantal hoge woontorens wordt afgewisseld met laagbouw en veel groen, ontstaat er weer volop protest. Voorlopig hebben kopers met een modale beurs in de stad het nakijken. 

Woningvoorraad daalt sterk

Ook het totale aantal te koop staande huizen neemt snel af. In april vorig jaar stonden in totaal 137.000 woningen op Funda te koop, in april dit jaar waren dat er nog 103.000. De Vereniging van Makelaars (NVM) schat het totale tekort al op zo'n 200.000 woningen.

Vandaag kwam ook de huurmonitor uit, van de verhuurwebsite Pararius.nl. Daaruit blijkt dat door het beperkte aanbod de prijzen van huurwoningen in de vrije sector het afgelopen kwartaal met bijna 10 procent gestegen ten opzichte van het eerste kwartaal van vorig jaar. Vooral kleinere huurwoningen zijn relatief duur.  Ook dat rapport merkt op dat in de prijsklasse tot 1000 euro per maand veel te weinig huurwoningen zijn. 

In de onderstaande figuur is de stijging van de huurprijzen in een aantal plaatsen aangegeven, en ook het verschil met een jaar eerder.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden