Wonderlijke regel berooft bangeriken en vuiliken van tweede k

JAAP DE BERG

Taalvragen van lezers:

771 Waarom heeft 'hospikken' twee k's en 'bangeriken' maar één?

Een miniprobleem maar je zult er maar mee zitten. Het Groene Boekje (GB) verklaart het verschil met een merkwaardige regel. Deze: een slotmedeklinker wordt niet verdubbeld "in verbogen en vervoegde vormen van woorden die eindigen op onbeklemtoond -el, -es, -et,

-ik, -il, -it-, -em". Vandaar engel-en, bajes-en, lemmet-en, monnik-en, stencil-en, kievit-en, vadem-en.

'Onbeklemtoond' betekent hier, blijkens de toelichting in het GB, dat de e of i van bajes, monnik enz. verklankt wordt als /uh/.

In hospik hoor je die /uh/ niet (en het woord eindigt bovendien niet op -ik maar op -pik).

Maar in bangerik spreek je toch ook /ik/ uit en niet /uhk/?, zal de lezer tegenwerpen. Tja, ik doe dat inderdaad en vermoedelijk velen met mij. Met viezeriken en zwezeriken bijvoorbeeld is het niet anders. Daarom is die GB-regel misleidend. Je kunt het er maar beter op houden dat het woordeinde -erik in het meervoud altijd -eriken wordt.

Voor survivalen ('een overlevingstocht ondernemen'), waar een andere lezer naar vroeg, gaat de regel wel op, althans nadat -al aan het rijtje uitgangen is toegevoegd.

Mercedessen als normaal meervoud van Mercedes strookt er weer niet mee, als we ervan uitgaan dat de gebruikelijke uitspraak /mersee-dus/ en /merseedussen/ is. En presessen, als meervoud van preses? Blijkbaar is alleen /preezes/ gangbaar onder de spellingregelaars, zegt niemand in hun kring /preezus/ en /preezussen/ en verkiest iedereen /preezessen/. Of, wie weet, kent men daar uitsluitend presides.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden