Wolffensperger: Ik maak de wet niet

'Hilversum' is in beroering. Omroepvoorzitters fulmineren tegen 'die almachtige NOS', de Vara dreigt het publieke bestel te verlaten. Maar Gerrit Jan Wolffensperger, voorzitter van de raad van van bestuur van de NOS, volgens velen de machtigste man in omroepland, houdt het hoofd koel. ,,Natuurlijk is met mij te praten. Alleen maak ik de wet niet.'

Het lijkt in om kritiek te hebben op de NOS. Marcel van Dam vult zo wekelijks zijn Volkskrant-column. Vara-coryfeeën, EO-voorzitter Van der Veer, KRO-baas Slangen, VPRO-voorzitter Piersma: allemaal schoppen ze tegen de NOS. ,,Als ik getuigende programma's wil uitzenden, bepaalt de NOS vooral wanneer. En dan komen ze aan de randen van de nacht', mopperde Van der Veer maandag bij Andries Knevel.

Doof voor kritiek is Wolffensperger niet. Maar, merkt hij fijntjes op, het was de wetgever, de politiek, die in februari 1998 de rolverdeling bepaalde tussen omroepen en NOS. Daarmee verschenen de raad van bestuur van de NOS en de netcoördinatoren op het toneel. Bovendien: in september hebben de omroepvoorzitters nog ingestemd met de netprofilering - waardoor zij in principe programma's gaan leveren aan alle netten. Wolffensperger: ,,Wij hebben destijds met z'n allen gezegd: Als wij willen overleven, moeten omroepen zich meer op de kijker/luisteraar richten. Dat heeft niemand toen weersproken.' De onrust wijt de NOS-voorzitter vooral aan de uitvoering van de vorig jaar gekozen koers. ,,Dat veranderingsproces leidt tot spanningen. Vooral nu we bezig zijn met de programmering voor volgend jaar. Maar omroepen behouden hun autonomie over programma's. Ze houden een thuisnet. We hebben getracht een balans te vinden tussen de omroepen en de NOS.'

En híj heeft niet gevraagd om die passage in de concessiewet, die het mogelijk maakt dat de NOS 25 procent van het programmabudget opeist. Wolffensperger: ,,Dat hoeft voor mij helemaal niet, lieten wij staatssecretaris Van der Ploeg eerder ook weten. Nu is dat nog tien procent. Waarom dat veranderen?'

Maar ook de kroonleden van de raad van toezicht - het algemeen bestuur van de NOS - betwijfelen of de balans juist is, blijkt uit een brief die zij Van der Ploeg, de Vara en Wolffensperger stuurden. Zij willen een NOS die 'meer dienstbaar in plaats van dirigerend' is. Een 'meer flexibele en decentrale besturingsaanpak.'

Wolffensperger: ,,Het is niet aan mij om over hierover nu iets te zeggen. Ik ben de wetgever niet. Maar met mij is daar wel over te praten, hoewel ik niet denk dat dingen fundamenteel in de mediawet moeten veranderen.' Overigens, de brief van de kroonleden is volgens Wolffensperger niet zozeer kritiek op zijn raad, maar vooral een poging om de Vara binnen het publieke bestel te houden. ,,Ik ben het daar hartgrondig mee eens. Als de Vara vertrekt, is dat een groot verlies. Ik probeer ook alles te doen om de Vara een veilige landing te verschaffen, mocht zij toch besluiten in het publieke bestel te blijven.' Dat de Vara inderdaad de deur achter zich dichttrekt, acht Wolffensperger onwaarschijnlijk. ,,Het is een illusie dat je echte Vara-programma's ook kan maken in samenwerking met bijvoorbeeld SBS. Waar blijft dan na drie, vier jaar je progressieve identiteit? En voor een commercieel avontuur moet je ongetwijfeld snijden in het personeelsbestand.'

Wat hem wel stoort is hoe de Vara-achterban wordt warm gemaakt voor een commercieel avontuur. Door coryfeeën als Marcel van Dam en Paul Witteman. ,,Ik hoor argumenten die echt nergens op slaan. 'Wij worden versnipperd over drie netten' en 'Straks gaat een ander bepalen wat wij maken' of 'Wij worden louter een produktiehuis'. Onzin! Ze zeggen ook idiote dingen over de concessiewet. Als de situatie zo dramatisch is, hadden de omroepen toch niet ingestemd met de netprofilering? Bovendien: producenten als Endemol of ID & DTV mochten willen dat ze een gegarandeerd programmabudget én zendtijd hadden.'

Gelukkig weet Wolffensperger dat iron lady Vera Keur zich niet door deze kul laat leiden. ,,Natuurlijk, ik heb uitvoerig met haar gesproken. Daarbij werd mij één ding duidelijk: de reden waarom Vera uit het bestel wil, is primair wantrouwen in de politiek. Zij is bang dat het proces van centralisering verdergaat, ook na de concessiewet. Dat bijvoorbeeld de raad van toezicht van de NOS - het orgaan waar alle omroepbazen het beleid meebepalen - wordt afgeschaft.'

En eerlijk gezegd, Wolffensperger vindt ook wel dat Den Haag zich weinig loyaal opstelt naar Hilversum. Van der Ploeg was nog maar net staatssecretaris of hij joeg Hilversum de gordijnen in met strakke programmavoorschriften. Wolffensperger: ,,Warme loyaliteit tussen politiek en bestel is moeilijk meer te ontwaren. Er is kilte in de politiek. Dat neemt de Vara heel hoog. Begrijpelijk. Maar ik deel Vera's angst niet. De concessiewet is het sluitstuk van tien jaar omroeppolitiek. Daarna start een heel andere discussie. Over internet, digitale televisie. Techniek.'

,,Hoe je de onzekerheid bij de Vara wegneemt? Misschien helpt het als de wetgever zegt: geen concessie voor vijf, maar voor tien jaar. Dat hebben wij zelf ook eerder bepleit: naarmate je omroepen grotere zekerheid geeft, neemt hun bereidheid toe mee te praten over veranderingen. Of dat voldoende is voor de Vara, blijft de vraag. Het wantrouwen zit heel diep.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden