Woedende Britse oppositie eist uitleg van Theresa May over militaire actie in Syrië

Premier Theresa May kondigde zaterdag in een persconferentie aan dat Groot-Brittannië samen met Frankrijk en de VS deelneemt aan luchtaanvallen in Syrië. Beeld Getty Images

Theresa May wacht maandag een ingewikkelde middag in het Britse Lagerhuis. Ze besloot met haar regering mee te doen aan de militaire actie in Syrië, samen met de Fransen en de Amerikanen, zonder eerst het parlement te raadplegen. De oppositie is daar woedend over en eist uitleg.

Het was rond elf uur vrijdagavond, dat May een korte toespraak opnam waarin ze kenbaar maakte dat de Britten raketten zouden afvuren op Syrische militaire doelen. Een toespraak die ’s ochtends vroeg, vlak na de raketaanval, overal werd uitgezonden. Het was de eerste keer dat ze als premier opdracht gaf tot militair ingrijpen. Zodoende was het een beslissing die ze zeer weloverwogen had genomen, zei ze. Er was simpelweg geen andere optie om president Assad te laten blijken dat de internationale gemeenschap het niet pikt als hij chemische wapens inzet.

Maar 48 uur na de kortstondige raketaanval ligt May behoorlijk onder vuur in eigen land. “Hoe kon ze zo’n belangrijk besluit nemen zonder eerst het parlement te raadplegen?”, roepen oppositiepartijen in koor. May zelf verdedigde haar beslissing door te zeggen dat ze snel moest handelen en dat het juridisch verdedigbaar is om het parlement te omzeilen. “Het parlement mag mij hierover bevragen. Ik sta volledig achter mijn besluit, dit was the right thing to do”, zei May.

Labour-leider Jeremy Corbyn vindt het echter onbegrijpelijk. Hij zei in een interview met de BBC dat de premier naar de pijpen van Donald Trump danst.

Draagvlak

“Het lijkt wel alsof ze meer geïnteresseerd is in de tweets van Trump dan in al het andere. Ze had het parlement in een spoedzitting bijeen moeten roepen, of ze had militaire actie moeten uitstellen tot het parlement geraadpleegd was.” Corbyn weet daarnaast dat hij de publieke opinie aan zijn kant heeft: slechts 1 op de 5 Britten steunde de aanval, bleek uit opiniepeilingen.

Vince Cable, leider van de Liberal Democrats, vindt dat May een veel breder draagvlak had moeten creëren vóórdat ze tot actie over ging. “Ze had er echt wijzer aan gedaan om consensus te kweken en haar zaak te verdedigen.” Dat zal nu immers pas achteraf gebeuren.

Maar May weet nog wat haar voorganger David Cameron overkwam in 2013. Ook toen sloeg het Syrische regime toe met chemische wapens en ook toen wilden de Britten meedoen aan een militaire operatie. Alleen verloor Cameron een stemming daarover in het Lagerhuis, waardoor hij internationaal in zijn hemd kwam te staan, vooral in Washington. Cameron moest passen. Zo’n scenario wilde ze nu te allen tijde voorkomen.

Retrospectieve stemming

Hoewel May maandag zal zeggen alleen vragen te willen beantwoorden, kan de oppositie via de Speaker alsnog een stemming proberen af te dwingen. Daarmee zal het een soort retrospectieve stemming worden, met de vraag of het parlement achteraf het afvuren van de raketten steunt. Daarnaast meldde de Sunday Times dat May’s chief whip, de man die de fractiediscipline moet bewaken, maandag inventariseert of er een meerderheid is die het kabinet steunt. Dat duidt erop dat de Conservatieve regering rekening houdt met zo’n stemming.

Het voordeel van zo’n stemming voor May is dat ze alsnog de ruggensteun krijgt die ze nodig heeft. Daarnaast zal het voor veel verdeeldheid zorgen bij haar grootste opponent Labour, aangezien er verschillende backbenchers zijn die de lijn van hun leider Jeremy Corbyn niet willen volgen.

Op papier lijkt daarmee de kans relatief groot dat de regering zo’n stemming wint. Maar toch zit er altijd een risico aan, zeker omdat May’s meerderheid flinterdun is. En een nederlaag kan haar in flinke problemen brengen.

Lees ook: Hoe doeltreffend waren de luchtaanvallen op Syrië?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden