'Woede slijt, maar zo'n klok blijft hinderen'

WESTERWIJTWERD - De lieve vrede is even wreed verstoord in het pittoreske Westerwijtwerd. Het is de dorpsklok die het 150 zielen tellende Ot-en-Sien-dorpje splijt. Moet het slagwerk van de monumentale kerk in ere worden hersteld? Of dient de klok te zwijgen, opdat de rust voor eeuwig blijft bewaard?

ALFRED MEESTER

Westerwijtwerd. Het is niet meer dan een doorgaande weg met vijf doodlopende paden, een molen, dorpshuis 't Moarhoes, huiskamercafe Tinus en Eke, een glasbak, de dorpskerk en enkele tientallen huisjes. Bij de brug over het Westerwijtwerdermaar staat het bord dat de bebouwde kom aankondigt; amper honderd meter verder houdt het dorp op de Groningse klei alweer op.

Hier staat de tijd al dertig jaar stil. Letterlijk. Al die jaren staan de wijzers van de kerkklok op tien over vier. Vastgeroest. Het uurwerk had in de jaren zestig niet meer de kracht zich te verzetten tegen de elementen. Daarmee trad de stilte in, totdat de Stichting oude Groninger kerken de kerk uit het midden van de dertiende eeuw in eigendom kreeg. Het godshuis werd gerestaureerd. De stichting riep de bevolking op de kerk weer in gebruik te nemen. De Westerwijtwerders richtten een comité op, dat geld inzamelde voor restauratie van de klok en maandelijks een gebedsdienst organiseerde, waarbij de luidklok de plattelanders in de wijde omgeving weer uitnodigde tot de zondagse kerkgang.

De dorpsrel ontbrandde enkele jaren geleden. Bewoners vroegen het gemeentebestuur van Loppersum en de Stichting oude Groninger kerken om een financiele bijdrage voor de restauratie van het uurwerk. Nadat die het plan positief hadden begroet, klonk onverwacht het protest. Bewoonster Tineke de Vries gaf te kennen geen slaande klok te willen. Ze was juist vanuit de stad Groningen voor de rust naar het gehucht verhuisd. Westerwijtwerd is stil en vredig, en dat moet zo blijven, maakte ze duidelijk. Ze zette een handtekeningenactie in gang. Van de ondervraagden bleken 25 van de 28 het slaan van de klok ook hinderlijk te vinden.

De Stichting oude Groninger kerken en de vroede vaderen besloten het plan wijselijk in de mottenballen te leggen. Totdat de gevoelige kwestie begin dit jaar weer werd opgerakeld. De dorpsvereniging riep de leden in 't Moarhoes bijeen. Het slepende geschil moest maar eens tot klaarheid komen. Wat wilde het dorp nu? Een kerktoren met uurwerk dat automatisch elk half uur de tijd wegslaat, of een vastgeroest uurwerk met een klok die alleen kan worden geluid?

De vergadering was duidelijk. De aanwezigen besloten tot een volwaardig uur- en slagwerk. Waarop Tineke de Vries met haar oude handtekeningenlijst naar de gemeenteraad stapte, wet recent weer een tegen-enquête uitlokte. Van de 111 ondervraagden bleken nu 'slechts' veertien omwonenden tegenstander van het mechanische hamertje-tik in de klokketoren. De buitenwacht laat het de bevolking uitvechten. Die moet volgens bouwkundig medewerker J. Bekooy van de Stichting oude Groninger kerken en wethouder M. Schollema maar bepalen hoe 'levend' het monument dient te worden hersteld.

Vorige week plofte bij alle inwoners een uitnodiging van de dorpsvereniging op de deurmat voor een bijeenkomst 'omtrent de gerezen problematiek rond het uur(slag)werk van de klok in de kerktoren van ons dorp'. Maandag moet Westerwijtwerd het nijpende probleem zien op te lossen. Tineke de Vries houdt vast aan haar eis. “Ik ben hier gekomen voor de rust, daar past die slaande klok niet in. Ik wil niet elk half uur bij de tijd worden bepaald, en mijn nachtrust laten verstoren.”

Haar tegenstreefster Corrie de Winter vindt dat haar dorpsgenote maar op een onbewoond eiland moet gaan wonen of in een hutje op de hei. “Moeten wij met z'n alleen naar haar pijpen dansen? Ze is de burgemeester niet”, zegt ze. “Mevrouw De Vries heeft er al last van, als er iemand aan het grasmaaien is, of een boer een waterpomp in z'n land aan heeft staan.”

De Vries benadrukt niet alleen te staan. Ze heeft de steun van bijna alle medebewoners van het Pastoriepad. Ze geeft toe dat ze misschien extra gevoelig is voor lawaai, maar dat rechtvaardigt juist haar eis van stilte in een dorp. “Iedereen heeft de radio of televisie aan; in de supermarkt dreunt de muzak. Maar ik ben een lezer, heb geen kinderen, en hoor alles. Zo'n klok maakt inbreuk op mijn privacy. Ik zal er nooit aan wennen”, weet ze.

Het geluid van de grutto's in de landerijen wil ze horen. En de geluiden 'waarmee brood wordt verdiend' - zoals dat van een boer die met een tractor de zware kleigrond bewerkt - daar kan ze nog mee leven. “Als het maar een functie heeft. Daarom vind ik het luiden van de klok op zondagmorgen ook nog aanvaardbaar. Maar waarom moet de kerkklok van Westerwijtwerd in het holst van de nacht slaan?”

Uit nostalgische overwegingen, verklaart Corrie de Winter. In een dorp hoort een kerk met een functionerend uur- en slagwerk. “Wie heeft nou last van een klok? Ik kijk soms in de huiskamer op de klok om te kijken hoe laat het is, terwijl ze net geslagen heeft. Dat slaan dringt niet eens tot je door.”

De kwestie bederft de sfeer in het dorp. De Winter bezweert iedereen nog te groeten, maar toch broeit er iets. Het is volgens De Winter vooral 'de import' die zich tegen het slaan van de klok keert. Aardige mensen, verzekert ze, maar ze bemoeien zich weinig met de 'gewone mensen'. De kaartavonden in 't Moarhoes worden louter door de autochtone bewoners bezocht. “Als je je dan zo fel tegen een slaande klok verzet, dan kun je kwade gezichten verwachten”, meent De Winter. De Vries beaamt dat sommige dorpsbewoners haar koeltjes bejegenen, maar zit er niet mee. “Woede slijt en kwade gezichten verdwijnen. Maar zo'n klok blijft hinderen.”

Toch hopen beide kampen op een compromis. Er valt met De Vries c.s. te praten over het slaan van de klok, maar niet elk half uur en de hele dag. De Winter denkt dat het dorp er maandag uitkomt. “Maar of het nou vaker of minder vaak slaat, dat slagwerk komt er.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden