Woede over cadeautje voor Depardieu

Paspoort voor Franse filmster zet kwaad bloed bij miljoenen Russen die al jaren wachten op reisdocument

De nu 50-jarige turnvedette Maria Filatova is ereburger van haar Russische geboorteplaats Leninsk-Koeznetsk. Het portret van de meervoudig wereld- en olympisch kampioene hangt prominent in het centrum van de Siberische stad, die maar wat trots is op de vrouw die hier jarenlang trainde om uiteindelijk de wereld te verbazen met haar sportieve prestaties. De gouverneur van de provincie Kemerovo heeft Filatova meermalen uitgenodigd voor een bezoek. Er is alleen één probleem: de sportvedette heeft geen Russisch paspoort en krijgt dat ondanks herhaalde verzoeken ook niet, omdat de Russische migratiedienst haar verdiensten voor het vaderland 'onvoldoende' acht.

Filatova vertrok begin jaren negentig naar Europa en vervolgens naar de Verenigde Staten met een Sovjetpaspoort, dat spoedig niet meer geldig was. Zonder reisdocumenten kon ze haar vaderland niet meer bezoeken en moest ze verstek laten gaan bij de begrafenissen van dierbaren in Rusland. Filatova's slepende gevecht met de Russische bureaucratie - 'het is makkelijker olympisch kampioene te worden dan een Russisch paspoort te krijgen' - staat in schril contrast met de bliksemsnelle toekenning van een Russisch paspoort aan de Franse acteur Gérard Depardieu, die volgens de woordvoerder van president Poetin 'een aanzienlijke bijdrage aan de vaderlandse cultuur en cinema' heeft geleverd. Woordvoerder Dmitri Peskov noemde Depardieu's recente rol als de Russische monnik Raspoetin in de gelijknamige Frans-Russische film, 'een zeer gedurfde en nieuwe vertolking'.

Dat de grillige Depardieu, hoe talentvol ook, vanwege zijn persoonlijke conflict met de Franse staat van de ene op de andere dag een Russisch paspoort krijgt, zonder ook maar een woord Russisch te spreken, terwijl mensen als Maria Filatova een jarenlang gevecht tegen de bierkaai moeten leveren, heeft in Rusland veel kwaad bloed gezet. Miljoenen Russen woonden bij het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 'aan de verkeerde kant van de grens'. Velen van hen hebben sindsdien vruchteloos geprobeerd een Russisch paspoort te krijgen.

De Russische televisie zweeg over al deze grieven, maar besteedde wel uitgebreid aandacht aan het jongste bezoek van Depardieu aan Rusland, waar hij dineerde met Poetin, zijn paspoort ontving, een bezoek bracht aan de beruchte provincie Mordovië met haar talrijke strafkampen, in nationale klederdracht paradeerde en twee katten en de sleutel van een flat cadeau kreeg. Depardieu's triomftocht had alle ingrediënten van een geslaage PR-stunt, naar het voorbeeld van de 'fellow travellers' van de jaren dertig, bekende buitenlanders zoals de Franse schrijver André Gide, die zich, gecharmeerd door het communisme, lieten gebruiken door het Sovjetregime.

Depardieu bedankte beleefd voor de post van minister van cultuur van Mordovië, maar beloofde beslist terug te komen, alvorens in het vliegtuig naar Zürich te stappen. Daar liet de kersverse Rus weten toch maar niet af te zien van zijn Franse paspoort - 'ik ben immers Fransman' - en bovendien toch ook graag inwoner van België te willen worden. Depardieu negeerde dinsdag een rechtszitting in Frankrijk, waar hij wordt beschuldigd van rijden onder invloed op een scooter.

Ook Brigitte Bardot 'dreigt' Russisch te worden
Het besluit over de toekenning van het Russische staatsburgerschap aan Depardieu moet impulsief zijn genomen. Nadat Depardieu voor het eerst meldde dat hij zijn Franse paspoort wilde inleveren en een Russisch paspoort zou krijgen, liet Poetins woordvoerder Peskov op 19 december nog verbaasd weten dat dat 'klaarblijkelijk een grap' was. Maar al de volgende dag zei Poetin zelf dat 'als Gérard werkelijk een verblijfsvergunning of een Russisch paspoort wil hebben, we ervan uit kunnen gaan dat dat geregeld is'. Voor Poetins Rusland leek dit een buitenkans. Beroemde acteurs staan niet in de rij voor een Russisch paspoort. Meestal verruilen bekende of rijke Russen de harde Russische werkelijkheid voor het comfortabeler Westen. Misschien komt van het een het ander, nu ook Brigitte Bardot haar land 'dreigt' met een verzoek om het Russische staatsburgerschap.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden