Woede, macht, strijd: CDA wacht een boeiend congres

Congressen van politiek partijen zijn meestal saai. Slechts een enkele keer is er opwinding. Congressen zijn meestal goed georganiseerd. Het presidium van de partij heeft van te voren bepaald wat er uit moet komen en kiest een voorzitter die de zaal aankan.

Een congres is vooral gericht op de procedure en daarom geschikt voor vergadertijgers. Het middenkader amendeert dat het een lieve lust is, maar het presidium weet welke veranderingen door de partijelite worden geaccepteerd. Dat is van tevoren afgesproken met de partijleiding. Als er een onwelgevallig amendement aangenomen dreigt te worden, schakelt het presidium de partijtop in; dan komt de voorzitter of de politiek leider het podium op.

Het aanstaande congres van het CDA zal boeiend zijn. Er zijn in het verleden congressen geweest waarbij de spanning tussen de partijleiding, het kader en de leden tot uiting kwam. De PvdA-bewindsman van Defensie, Vredeling, trotseerde ooit het partijkader bij de aanschaf van de F16 en stelde dat congressen geen straaljagers kopen. PvdA-leider Den Uyl beschikte in 1977 niet over deze moed. Radicalen waren het toen niet eens met de uitkomst van de formatie-onderhandelingen. Een motie in die zin werd aangenomen. Den Uyl verzuimde het machtswoord uit te spreken, waardoor het tweede kabinet-Den Uyl er nooit kwam.

Een ander congres dat de aandacht trok, was toen D66 moest beslissen over het voortbestaan van het tweede kabinet-Balkenende, na het aftreden van Thom de Graaf. Tijdens het congres van D66 (2 april 2005) zag men charismatisch gezag in werking. Het was verdeeld over de regeringsdeelname, maar nadat Van Mierlo in tweede termijn had gesproken, ging het congres om en koos men voor voortzetting van de deelname. Pechtold werd minister.

Interessant was ook het VVD-congres (september 2007) dat moest besluiten over het lot van Mark Rutte nadat Rita Verdonk uit de partij was gezet. Het was het congres der liberale mastodonten: Bolkestein, Wiegel, Korthals Altes en Vonhoff deden hun zegje en Rutte won.

Nu is het de beurt aan het CDA. Partijvoorzitter Henk Bleker zal over een grote hal voor het volk moeten beschikken omdat de interesse van de leden en de journalisten enorm is. De discussie in het CDA gaat over het accepteren van de samenwerking met de PVV. De mastodonten van katholieke en protestantse huize lopen te hoop tegen het minderheidskabinet en tonen zich kwaad. Kwader dan ik ze ooit heb gezien. De ogen van doorgaans rustige bestuurders als Cees Veerman, Ruud Lubbers, Herman Wijffels en Doekle Terpstra spuwen vuur. Het is een minderheid, maar wel met invloed.

Bleker beschikt over de capaciteiten om het congres in goede banen te leiden. Waarschijnlijk krijgt Verhagen zijn zin. Hij vertegenwoordigt de pragmatische meerderheid die de PvdA verafschuwt en oude CDA-kiezers van de PVV wil terughalen. Bovendien zal Verhagen niet verzuimen het machtswoord uit te spreken. Het kan zijn dat voor het congres nog een interne afrekening plaatsvindt. De interne strijd kan zo hoog oplopen dat Verhagen aan de kant wordt gezet, maar dat lijkt mij niet waarschijnlijk. Intussen zweeft Wilders als een electorale aasgier boven het congres en zal hij het juiste moment afwachten om het CDA in ontbinding te verscheuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden