Woede in Irak over arrestatie ex-leden Baathpartij

Universitair docenten en officieren opgepakt Onzekerheid over lot geliefden, net als onder bewind Saddam

In Irak is een campagne aan de gang om honderden ex-leden van Saddam Hoesseins Baathpartij te arresteren. Dat heeft in grote delen van het land tot scherpe protesten geleid en het verzet tegen de regering doen oplaaien. In soennitische gebieden gingen duizenden de straat op om te protesteren.

In Saddams geboorteplaats Tikrit was de woede over arrestaties en ontslag van vele tientallen docenten van de plaatselijke universiteit zo groot, dat de provinciale raad besloot zich af te scheiden van Bagdad. De raad besloot dat de provincie Salahoedin een autonome staat zal worden, net als Iraaks Koerdistan. Om daar uitvoering aan te geven, is overigens nog wel een referendum nodig dat momenteel door Bagdad wordt tegengehouden.

Naast de universitair docenten zijn tal van officieren opgepakt op vage beschuldigingen van terrorisme en banden met Al-Kaida. Familieleden klagen dat ze niet weten waar hun geliefden zijn opgesloten, wat herinnert aan Saddams tijden.

Het Iraakse ministerie van binnenlandse zaken zegt dat het aanwijzingen heeft dat ex-Baathleden bezig zijn de verboden partij nieuw leven in te blazen en dat de arrestaties het resultaat zijn van maandenlang onderzoek. Andere berichten leggen een verband met het onverwachte bezoek dat de Libische interimleider Mahmoed Jibril deze maand aan Bagdad bracht. Hij zou premier Al-Maliki documenten hebben overhandigd waaruit een samenzwering zou blijken tussen Kadafi en Baath-promimenten om na het vertrek van de Amerikanen de Iraakse regering omver te werpen.

In totaal zijn volgens officiële berichten over het hele land meer dan zeshonderd mensen opgepakt. Hierdoor steekt de onvrede weer de kop op over het beleid om Baathleden uit het bestuur te houden, zelfs al heeft het Iraakse parlement eerder dit jaar bepaald dat ze tot op het niveau van het middenkader mogen terugkeren.

De woede is des te groter omdat de maatregel vooral soennieten treft, terwijl een aantal sjiitische ex-partijleden op hoge posities in het kabinet van de (sjiitische) premier zijn aangenomen, stelt Hassan al-Rawi, het voormalig hoofd van de technische faculteit aan de Universiteit van Bagdad vast. "De enige ex-leden van Baath die ze hebben teruggenomen, zijn sjiieten met een relatie met het huidige bewind." Dat verklaart de weerstand: "Ze hebben ons zelfs het pensioen afgenomen dat we zelf gespaard hebben."

Al-Rawi, een grijzende vijftiger, was een van de slachtoffers van het 'ontbaathiseren'. Sinds 2006 werkt hij in de golfstaat Katar voor een internationaal bouwbedrijf. Hij noemt het beleid om leden van Saddams regeringspartij te verwijderen een grote fout, want daarmee verdween kennis. "De Baathpartij was geen keuze, je moest lid zijn op bepaalde posities. Als je dat eenmaal was, kon je er niet meer uit." Zelf zou hij graag terugkeren om mee te werken aan wederopbouw van zijn land.

De arrestaties hebben geleid tot een openbare woordenwisseling tussen premier Al-Maliki en vicepremier Saleh al-Moetlak. "Dit is niet in het belang van de natie. Het zal het vertrek van de Amerikanen torpederen", zei Al-Moetlak. De Amerikaanse president Obama maakte vorige week een einde aan het getouwtrek over het aanblijven van de 39.000 militairen door te melden dat ze allemaal binnen zes weken vertrekken. Al-Moetlak en andere politici menen dat Al-Maliki zijn actie tegen de Baathi's heeft ingezet om Obama ervan te overtuigen dat de Amerikaanse militairen nog nodig zijn om onrust te voorkomen.

Tijdens de ruzie met de premier zou Al-Moetlak ook hebben gezegd dat als het beleid van ontbaathiseren niet wordt opgeheven, hij de Irakezen zal aanzetten tot protesten tegen de regering. In de Iraakse pers vragen velen zich af waar de verzoening blijft die nodig is in Irak. "Premier Al-Maliki moet begrijpen dat voor de toekomst van Irak ook ex-Baathisten een kans moeten krijgen," aldus Al-Rawi.

5000 trainers blijven
President Obama heeft het vertrek van de Amerikaanse troepen aangekondigd, maar liet in het midden hoeveel er blijven om het Iraakse leger te trainen en de Amerikaanse ambassade - met enkele duizenden medewerkers de grootste in de regio - te bewaken. Voor de trainers wordt het cijfer 5000 genoemd. Volgens generaal Abdoelwahab Al-Kassab, die Irak verliet en sinds 2005 verbonden is aan een onderzoeksinstituut in Katar, zijn de Amerikaanse trainers niet nodig. "We kunnen het oude peil bereiken als de Iraakse militairen die vanwege banden met de Baath in 2003 werden afgedankt, weer zouden worden ingehuurd."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden