'Woede gaat ook over falende Indiase politiek en rechtsstaat'

Slachtoffer uit middenklasse genereert meer aandacht

Vrouwen in India kampen al sinds mensenheugenis met een slechte positie. Zelden leidt dat tot grote protesten en veel media-aandacht, en al helemaal niet tot actiebereidheid bij politici. Na de brute verkrachting (en latere dood) van een 23-jarige studente in hoofdstad Delhi lijkt het anders te zijn. Waarom?

Dat heeft in de allereerste plaats te maken met de zaak zelf, denkt Gerard Oonk, directeur van de Landelijke India Werkgroep: de wreedheid van de verkrachting. "Het is een gruwelijk voorbeeld van wat dagelijks gebeurt. Vooral op het platteland ben je als vrouw - vooral als je arm of van een lage kaste bent - vrijwel rechteloos."

Daarnaast krijgen betogingen in Delhi nu eenmaal meer media-aandacht dan in rurale delen van het land. Verschillende groepsverkrachtingen van dalit-meisjes (onaanraakbaren) in de provincie Haryana kwamen vorig jaar wel in het nieuws, maar leidden bij lange na niet tot de huidige ophef.

De achtergrond van het slachtoffer speelt ongetwijfeld ook een rol. De jonge vrouw (haar naam is niet publiek gemaakt, maar in India staat ze inmiddels bekend als Amanat, Urdu voor schat) was een beloftevolle studente uit de opkomende Indiase middenklasse. Ook de mensen die de straat opgaan zijn leden van die middenklasse, en dat is van invloed op de hoeveelheid aandacht die de betogers krijgen en de ruimte die hen door de overheid wordt gelaten. "De middenklasse heeft meer mogelijkheden om te protesteren en zijn recht te halen", zegt Oonk.

"Deze woede gaat zeker voor een groot deel over het gebrek aan vrouwenrechten. Maar het gaat ook over het disfunctioneren van de Indiase politiek en rechtsstaat in het algemeen", denkt hij. Van oudsher heeft vooral de onderkant van de samenleving daar last van, legt Oonk uit. Arme mensen op het platteland leven in een wereld van straffeloosheid, met een overheid die nauwelijks fatsoenlijke voorzieningen biedt.

De middenklasse heeft zich nooit veel aangetrokken van die slechte positie van de lagere klasse. Maar nu blijkt dat ze ook zichzelf aan sommige problemen niet kan onttrekken. "Zaken die geprivatiseerd kunnen worden, kan de middenklasse kopen, zoals goed onderwijs en gezondheidszorg", zegt Oonk. "Maar een rechtssysteem kun je niet privatiseren. En dus overkomt de middenklasse dingen waar ze vervolgens niemand op kan aanspreken."

Iets vergelijkbaars speelde ook vorig jaar, toen dezelfde middenklasse massaal de straat op ging om te protesteren tegen de gigantische corruptie die de Indiase samenleving doordrenkt. Oonk: "Leden van de middenklasse moeten, net als de rest van de samenleving, overal betalen. Ze zien hoe de overheid faalt, zij weten vaak ook dat het, bijvoorbeeld in het buitenland, beter kan."

Snelrecht verdachten
Vijf verdachten in de Indiase verkrachtingszaak worden aangeklaagd wegens onder andere moord en verkrachting, zo kregen zij gisteren te horen. Ze kunnen daarvoor de doodstraf krijgen. Een zesde verdachte is (waarschijnlijk) minderjarig en zal voor een jeugdrechtbank verschijnen waar hij drie jaar heropvoeding kan krijgen.

De zaak van de vijf volwassenen kwam gisteren voor in een snelrechtbank, die woensdag werd opgericht. Het is een van de eerste concrete maatregelen die de overheid heeft genomen in reactie op de grote maatschappelijk ophef die is ontstaan door de kwestie. De regering beloofde nog vier van dergelijke rechtbanken te openen in Delhi, speciaal voor misdaden tegen vrouwen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden