Woede en frustratie zijn voelbaar bij de premier

Plots is Nederland onderdeel van een oorlog, maar Rutte ziet niets in internationaal ingrijpen.

Walgelijk, zei premier Mark Rutte dit weekeinde. Het is 'ronduit walgelijk' hoe pro-Russische rebellen 'lopen te rotzooien' met persoonlijke en herkenbare bezittingen van slachtoffers.

Rutte is ziedend. En met hem de rest van Nederland. De separatisten hebben de rampplek in het oosten van Oekraïne sinds de crash van afgelopen donderdag in hun greep. Volgens getuigen maken ze zich tussen de brokstukken en stoffelijke overschotten schuldig aan plunderingen. Ze houden waarnemers van de Organisatie voor Vrede en Samenwerking in Europa (OVSE) tegen en frustreren zo het onderzoek. En, nog het ergste: de separatisten slepen met de lichamen. Ze tillen deze in treinwagons, waar ze urenlang blijven liggen, wachtend op een onduidelijke bestemming. Gisteravond stond de trein nog altijd stil in door rebellen gecontroleerd gebied.

Op de rampplek overheerst chaos. Voor nabestaanden moet de onbereikbaarheid van hun overleden dierbaren hemeltergend zijn. Premier Rutte sprak over 'volstrekt respectloos gedrag'. Zijn frustratie was voelbaar. Ondanks alle internationale druk op de Russische president Vladimir Poetin en de rebellenleiders in Oost-Oekraïne, lukt het vooralsnog niet controle te krijgen over de situatie. Een bezoek van minister Frans Timmermans (buitenlandse zaken) aan Oekraïne veranderde daar niets aan. Rouw en verdriet maken voorzichtig plaats voor enorme woede.

Hoe nu verder? Op het ministerie van veiligheid en justitie werkt het Nationaal Crisiscentrum de klok rond, in een poging te redden wat er te redden valt. De belangrijkste zorg is de repatriatie van de Nederlandse slachtoffers. Rutte kreeg eerder van Poetin de toezegging dat hulpverleners onbelemmerde toegang zouden krijgen tot de crashplek. Dat bleek een illusie. Rutte had daarna een 'zeer intens telefoongesprek' met Poetin. "Ik heb tegen hem gezegd: jij moet het nu doen! Ik zou niet weten wie ik anders moet bellen."

Uit die woorden sprak ook wanhoop. Nederland is plotseling onderdeel en slachtoffer van een oorlog. Om de omgekomen passagiers terug te kunnen halen, lijkt de hulp van Poetin noodzakelijk. De Russische president zegde gisteravond in een gesprek met Rutte zijn 'volledige medewerking' toe. Het is een begin.

De oproep aan de internationale gemeenschap om militair in te grijpen, klinkt steeds luider. Rutte ziet daar geen heil in, zei hij gisteren. Ook niet in Navo-verband. Een gewelddadige escalatie, zo dicht aan de Russische grens, ligt dan op de loer. Dat leidt volgens generaal-majoor b.d. Frank van Kappen 'tot veel grotere ellende'. Het zal het terughalen van de lichamen én het onafhankelijk onderzoek verder in gevaar brengen, een nachtmerriescenario.

Een identificatieteam met Nederlandse experts is gisteravond afgereisd naar het rampgebied, in de hoop dat het vandaag of in ieder geval zo snel mogelijk bij de lichamen kan komen. Timmermans is naar New York vertrokken voor overleg met de VN-veiligheidsraad. De druk op Rusland en de rebellen wordt verder opgevoerd.

De Tweede Kamer heeft zich de afgelopen dagen afzijdig gehouden. Maar nu willen de fracties betrokken worden bij de besluiten die het kabinet neemt en de dilemma's waar het mee worstelt. Deze ochtend wordt de Kamer geïnformeerd door Rutte en de ministers Opstelten (veiligheid) en Plasterk (AIVD).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden