Woede en frustratie in Europa's braafste land

Demonstranten in Charlesville: Waarom pompen we miljarden in zombiebanken?Beeld Arjen van der Horst

Een koude wind jaagt door de hoofdstraat van Charleville. Op deze zondagse ochtend oogt het gehucht in het zuiden van Ierland verlaten. Alleen voor het kantoor van de Anglo-Irish Bank heeft zich een groep van zeventig bewoners verzameld. Ze pakken hun spandoeken uit. 'Charleville Says No', staat erop te lezen. En: 'Ierland lijdt weer onder massa-emigratie'.

De stoet loopt naar het einde van de hoofdstraat, draait om en loopt terug naar het pleintje tegenover de bank. De organisator van het protest, Diarmuid O'Flynn, houdt een korte toespraak. "We weten allemaal waarom we hier zijn. Het is erg simpel. We zijn hier omdat we bestolen zijn. Ze hebben miljarden van ons gestolen en dat geld willen we terug."

Vijftien minuten nadat het protest is begonnen, pakken de demonstranten hun spandoeken in. Sommige drinken nog een kop koffie in een eettentje, de meeste gaan naar huis.

Zo gaat het nu al twee jaar in Charleville. Elke zondagochtend gaan bewoners de straat op om te protesteren tegen de miljarden die in de noodlijdende Ierse banken gepompt zijn. Het protest begon in het plaatsje Ballyhea en al snel sloten de bewoners van het aangrenzende Charleville zich aan. "Bij de eerste demonstratie waren we met achttien man, langzaam werden het er steeds meer", vertelt O'Flynn, een inwoner van Ballyhea die sportverslaggever is van een Ierse krant.

Crisisland Ierland geldt al jaren als het braafste jongetje van de Europese klas. Het houdt zich keurig aan de regels van de Europese Unie en het Internationaal Monetair Fonds. Het brengt in rap tempo zijn begrotingstekort terug en kent, in tegenstelling tot Griekenland en Spanje, geen grote sociale onrust en gewelddadig protest.

Maar demonstraties als die in Charleville laten zien dat steeds meer Ieren het niet langer pikken. Onder de oppervlakte borrelt het van woede en frustratie. Woede over de diepe crisis waarin de Ieren verzeild zijn geraakt. Woede over de banken die het land de afgrond hebben ingesleurd. Woede over de lening die in hun ogen is opgedrongen door de Europese Unie en de miljarden die ze de komende decennia moeten terugbetalen met rente. Miljarden die volgens de demonstranten als een molensteen om de nek van de Ierse economie hangen.

O'Flynn ziet de lening als diefstal. "Waarom pompen we miljarden in zombiebanken waarvan we van tevoren wisten dat we ze zouden sluiten. De Ierse belastingbetaler betaalt uiteindelijk de rekening." Hij wijst naar IJsland, dat in tegenstelling tot Ierland de noodlijdende banken wel liet omvallen. De IJslandse regering beschermde de tegoeden van de IJslandse rekeninghouders, terwijl de buitenlandse obligatiehouders niets terugkregen. "IJsland heeft laten zien dat er een alternatief is."

De demonstranten in Ballyhea en Charleville zijn een dwarsdoorsnee van de Ierse bevolking. Allemaal hebben ze hun persoonlijke drama's als gevolg van de Ierse crisis. Bouwvakker David Ryan, die al jaren geen werk meer heeft. Ondernemer Will O'Connell, wiens bedrijf over de kop ging. Breda McCarthy, die haar baan verloor, de hypotheek niet meer kan betalen en soms niet genoeg geld heeft om eten te kopen.

Meest ingrijpend is het verhaal van studente Julie. Haar generatie heeft nauwelijks kansen op werk en de uitzichtloosheid leidt tot wanhoop. "Vorig jaar september pleegden drie van mijn vrienden in een week tijd zelfmoord. Ze zagen het niet meer zitten. Elke dag is er een zelfmoord in Ierland." Zelf had ze na haar opleiding tijdelijk een baantje als serveerster, maar dat hield al snel op. "Ik zie maar één optie: emigreren naar Australië."

Het zijn deze ervaringen die de woede van de demonstranten drijven. Twee jaar lang beperkte het wekelijkse zondagsprotest zich tot Ballyhea en Charleville, maar door mond-tot-mondreclame verspreidt het zich langzaam naar andere delen van Ierland. De afgelopen maanden hebben een kleine twintig gemeentes zich aangesloten onder de noemer 'Ireland Says No'.

O'Flynn: "Wij geven niet op. We zijn een kiezelsteen in de schoen van de Europese Centrale Bank en de Ierse regering. Er komt een moment dat ze aandacht moeten besteden aan die kiezelsteen."

Drastisch bezuinigen

De prijs die de Ieren betalen, is hoog. De lening van Europa en het IMF gaat gepaard met drastische bezuinigingen. Inkomens van ambtenaren zijn met een kwart gedaald en ook werknemers in de private sector hebben een aanzienlijk deel van hun salaris moeten inleveren.

Uitkeringen gaan omlaag, terwijl de belastingen stijgen. De werkloosheid schommelt rond de 15 procent. Dat is lager dan in landen als Griekenland, Spanje en Portugal, maar het werkloosheidscijfer is geflatteerd, omdat elk jaar tienduizenden Ieren het land verlaten; en die tellen niet mee in de werkloosheidsstatistieken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden