WK schaken / Kok hervormer in ’waanzinnig wereldje’

Een tweekamp om de wereldtitel als cadeautje voor Poetin, omkoping en een krankzinnige Fide. Bessel Kok wilde ingrijpen, verloor de dans om de troon maar is tot zijn verbazing nog niet uit beeld verdwenen.

Ondanks alles steekt de succesvolle manager de hand in eigen boezem. In juni verloor Bessel Kok de strijd om het voorzitterschap van de wereld schaakfederatie Fide van de even controversiële als geslepen president van Kalmukkië, Kirsan Iljoemzjinov. ,,Het was gedeeltelijk mijn eigen schuld en gedeeltelijk onvermijdelijk.” Daar kon de steun van legende Garry Kasparov niets aan veranderen.

In zijn campagne ’The Right Move’ propageerde Kok eerlijkheid en transparantie. ,,Het is dan een flauw excuus om te zeggen dat we verloren hebben omdat we geen geld onder tafel hebben betaald. In Turijn is dat door de andere partij tot in het belachelijke toe gebeurd. Ik kan niet bewijzen dat ik zonder dat had gewonnen, maar ik was wel dichter in de buurt gekomen.”

,,Door die omkoperij is er rotzooi in het bestuur van de Fide, zo heeft Iljoemzjinov mij toevertrouwd. Een aantal gedelegeerden moet nog geld krijgen. Dat heb je altijd met die omkoperij: er komt altijd rotzooi als aan het eind de afrekening moet plaatsvinden. Jan Timman heeft erover geschreven in New in Chess. Het was niet mis hoe hij het over bruine enveloppen had. Ze hebben er niet eens op gereageerd. Dat zouden ze natuurlijk wel doen als het niet waar is.”

Niet zonder humor bekent Kok: ,,Ik heb één keer zelf omgekocht. Iemand uit Ethiopië vertelde dat hij was beroofd. Ik heb hem 500 euro gegeven. Vervolgens heeft hij dat bedrag bij nog dertig anderen opgehaald, onder wie Iljoemzjinov, en is hij naar huis gegaan. Het is een waanzinnig wereldje.”

In het ’een-land-een-stem-systeem’ kreeg Kok afgezien van Rusland alle belangrijke schaaklanden achter zich. Een probleem vormden Afrika en Zuid-Amerika. ,,Daar had ik geen goede lokale mannen. Ik werd te veel gezien als iemand voor het topschaken, en niet voor de schaakclub in Mali. Dat komt omdat ik me vroeger altijd heb geprofileerd als vertegenwoordiger van de topschakers. Het was onvermijdelijk dat het me stemmen heeft gekost.”

,,Bovendien was de machine van Iljoemzjinov indrukwekkend. Hij is eigenlijk pas in Turijn echt met campagne voeren begonnen. Dat heb ik onderschat, want ik ging er zeer optimistisch naar toe.”

Voor de verkiezing werd de schijn gewekt dat na dertien jaar het schisma in de schaakwereld was opgeheven. In 1993 rebelleerde wereldkampioen Garry Kasparov, waarna er nooit meer een titelhouder was die door alle partijen werd erkend. Met de tweekamp Kramnik-Topalov komt aan die situatie een einde.

,,Over die hereniging is in 2002 met het akkoord van Praag overeenstemming bereikt. Uiteindelijk is het er nu met enorme vertraging van gekomen. Iedereen zegt dat ik mijn doel heb bereikt, maar het is niet waar. Topalov was na het terugtreden van Kasparov toch de onbetwiste wereldkampioen. Hij had niet tegen Kramnik hoeven spelen.”

,,Ik vind het fijn dat deze match wordt gehouden, maar het is absoluut de publiciteitsstunt voor de verkiezingen. Het is een cadeautje voor Poetin en Zhoekov, Ruslands derde man en voorzitter van de Russische schaakbond. Zij hebben bij de kandidaatstelling van Iljoemzjinov geëist dat hij deze match zou organiseren. Omdat er geen hond is die dit sponsort, moet hij dat uit eigen zak betalen.”

Wat het akkoord van Praag betreft, het behelsde op aandringen van de grootmeesters een totale reorganisatie van de Fide. Er gebeurde niets. ,,Wij zijn daarbij toen op een ongelooflijke manier belazerd.” Vorige week werd Kok, zoals deze krant deze week meldde, door Iljoemzjinov benaderd om dat plan alsnog uit te voeren. Het komt er dus op neer dat hij de verkiezing wint, en vervolgens het programma van en door zijn tegenstander laat uitvoeren. ,,Volledig. Hij krijgt weinig steun uit de grote landen, dat probleem is groter dan hij had gedacht. Het is krankzinnig dat een van de meest verspreide sporten in de wereld op zo’n afschuwelijke manier wordt geleid. De bestuursleden zijn niet capabel om een goede organisatie op te zetten. Ik heb dat met nieuwe mensen geprobeerd en het is niet gelukt. Ik zie het niet verbeteren, het wordt alleen maar erger.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden