Wit

Als ik van u moet spreken, doe ik alle mooie woorden weg ik wil maar liever weinig zeggen ik wil maar liever enkele kale woorden zeggen wat arme kale stenen, dat is mijn verhaal mooie woorden denken alleen maar aan zichzelf, ze weten van dienen niet de goede woorden zijn arm en naakt als Franciscus ze zijn trouw enkele goede woorden, dat is genoeg want er mag niets komen tussen u en mij eigenlijk wil ik liever met u zwijgen" J.C. van Schagen uit: Ik ga maar en ben, (Van Oorschot)

Het bovenstaande gedicht vind ik een van zijn mooiste. Het prikt feilloos de praatcultuur door waarin ik leef en waaraan ik (theoloog) maar al te graag meedoe. Veel van de 'mooie woorden', zeker die welke in de adventsperiode en rond Kerstmis in de mond worden genomen, zijn ijdel en zelfzuchtig, pretentieus en arrogant. Plichtmatige leugentaal. Van Schagen herinnert ons aan een andere taal. Of liever: aan iemand die met 'mooie woorden' niet kan worden benoemd of aangesproken. Die iemand wordt direct aangesproken: 'u'. Als daarmee God is bedoeld (en zo versta ik het), dan maakt dat het gedicht tot een gebed.

In het gebed en de werkelijkheid waarop het betrokken is, is een woord al gauw te mooi en dus te veel. Zo wordt bidden hier: weglaten van al het overbodige. Tegelijk wordt daarmee iets zichtbaar van waar het wezenlijk om gaat.

Sleutelwoorden als dienen, trouw, kaal, arm en naakt; ze worden zelfs ingevuld met een naam en daarmee met een concreet levensverhaal: Franciscus van Assisi, een grote op de weg van de navolging van Christus, een voorbeeld dat nog steeds inspireert.

Zo leidt dit gebed naar een solidariteit met wie kaalgeplukt en armgemaakt zijn, beroofd van hun elementairste goederen. Tegelijk bewaart het gebed de intimiteit tussen God en mens. Een intimiteit die geen woorden meer nodig heeft: de intimiteit van het samen zwijgen, van het 'wit'. Zelfs 'goede woorden' kunnen hier te veel zijn, omdat zij zich in het ongebroken wit tussen God en mens dringen.

Intimiteit en solidariteit: het een niet zonder het ander. Suggereert het 'zwijgen' een vredige, welhaast mystieke eenheid en heelheid, het woordje 'eigenlijk' geeft aan, dat een mystieke oplossing onhoudbaar is. Wij zijn geroepen te leven in verantwoordelijkheid. Solidariteit vraagt dat wij spreken waar niet gezwegen mag worden, zoals de bisschop van Breda sprak, en hij is gelukkig niet de enige.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden