Column

Wittebroodsdagen

Ik kon de spectaculaire stijging van PvdA-lijsttrekker Diederik Samsom in de kiezersgunst aanvankelijk niet plaatsen. Ik zal het hier niet hebben over de inhoudelijkheid of het partijprogramma. Omdat dit een steeds onbelangrijker rol is gaan spelen in deze televisieverkiezingen.

Het gaat in 2012 meer dan ooit tevoren om het beeld en de oppervlakte, het vernis en de glans. Over de presentatie van de kandidaten, hun accuratesse, charisma, oneliners, spreekvaardigheid of humor. En over de vorm, die door debatten en talkshows zijn contouren krijgt, wordt Diederik Samsom steevast op het schild gehesen

Ja zeker, de man is niet de slechtste van alle pretendenten. Hij denkt snel en praat ook rap. Hij komt gedecideerd over en kan met veel aplomb zijn boodschap afleveren. Maar om hem nu als beste potentiële premier neer te zetten, zoals een peiling gisteren vastlegde, is iets waar ik geen objectieve criteria voor kan vinden. Want bij mij komen de gedecideerde optredens van Samsom over als zwaar ingestudeerd, wat zijn spontaniteit en geloofwaardigheid zichtbaar aantast. De robotisering van zijn discours verraadt wel een weergaloos geheugen, dat hem in staat moet stellen 5 A-viertjes tekst in te slikken en uren later keurig op te dreunen. Maar zien we dan de echte Samsom?

Van zijn charisma, stem of sexappeal moet hij het ook niet echt hebben. Samsom bezit in mijn ogen niet de fysieke kenmerken van jeune premier die de vrouwelijke kijkers in katzwijm kan doen vallen. Ik ben weliswaar geen vrouw maar ook niet blind. Er moeten dan andere criteria zijn die het rijzen van zijn ster verklaren.

Ongetwijfeld heeft Samsom tot nu toe optimaal gebruik gemaakt en geprofiteerd van zijn positie als outsider. Een lijsttrekker op 18 zetels was in het begin door de concurrenten als een ton vol nat kruit en zonder lont beschouwd. Hierdoor kreeg Samsom alle ruimte om zijn verhaal in alle rust te vertellen. Wie niet wordt aangevallen, lijkt dan aangenaam te zweven boven het gekissebis.

Voor een aanzienlijk deel van de media en vooral alle kwaliteitskranten werd hij plots het reddende alternatief. Ze voelden zich bevrijd van het spook Emile Roemer als antigif voor de rechtse vingerlikkerij. Want links is mooi maar rabiaat anti-Europapopulisme minder. Vanaf dat moment hebben kranten niets anders gedaan dan Samsom uit de wind te houden zodat zijn voorsprong op Roemer vergroot werd. En dat terwijl de PvdA-achterban massaal naar de telefoon greep na ieder debat, om de Idols-verkiezingen veilig te stellen.

Maar nu zijn de honden goed wakker. In het laatste debat donderdag werd Samsom plots wel aangepakt. Vooral door CDA-leider Buma en D66-lijsttrekker Pechtold. Op een kundige, vastberaden en redelijke manier maar wel stevig. En dan zag je een andere Samsom uit het gewoel opduiken. Stotterend, veel te snel pratend, geïrriteerd, hevig transpirerend, grimassen makend, onduidelijk of ontwijkend in zijn antwoorden, maar vooral steeds agressiever. Als het klopt dat zijn wittebroodsdagen ten einde zijn gekomen, dan kunnen we misschien vóór 12 september nog een glimp van de echte Diederik Samsom vangen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden