Witte puntmutsen in vele vormen

Extreem-rechtse actiegroepen protesteren in Charlottesville tegen het verwijderen van een standbeeld.Beeld Getty Images

Extreem-rechts in Amerika heeft veel verschillende gezichten. Van groepen met wortels in het tijdperk van de slavernij tot nazi-sympathisanten en groepen die daar niets van moeten hebben, maar wel streven naar een wit Amerika.

"Witten zijn goed in organiseren", zei ene 'Thomas' na de rellen en de moord in Charlottesville tegen een verslaggever van website ProPublica. De woordvoerder van de fascistische groep Vanguard America was tevreden over het aantal demonstranten dat in het stadje in Virginia was verschenen om te protesteren tegen het verwijderen van een standbeeld, en over de manier waarop die zich hadden verweerd tegen 'antifa'-demonstraten, de antifascisten.

Dat tussen de duizend en vijftienhonderd mensen openlijk extreem-rechtse denkbeelden kwamen belijden, vonden ook bestrijders van dat gedachtegoed opvallend veel. De slogan Unite the right ('Verenig rechts'), werd daarbij eer aangedaan, want er waren groepen aanwezig die hun wortels hebben in de nadagen van het slaventijdperk, organisaties die zich door nazi-Duitsland laten inspireren en mensen die naar eigen zeggen niets moeten hebben van dat besmette verleden, maar wel streven naar een wit Amerika.

De lange mantels en puntmutsen van de Ku-Klux-Klan proberen al 150 jaar Amerika onveilig te maken voor wie niet wit en protestants is. Maar de Klan, die dezer dagen zo'n 130 afdelingen telt met tussen de vijf- en achtduizend leden, is niet dezelfde organisatie die in de late negentiende eeuw in de staten die de Burgeroorlog hadden verloren zwarten lynchte die 'hun plaats niet kenden'. Die werd vervolgd en verboden, maar niet voordat in het Zuiden van de VS een vorm van apartheid was ingevoerd.

In de jaren twintig van de vorige eeuw werd een heropgerichte KKK vooral populair in de noordelijke staten, waar de organisatie zich verzette tegen de immigratie van katholieken en Joden. Ook die organisatie ging ter ziele. Maar toen in de jaren zestig van de vorige eeuw de zwarte Amerikanen alsnog de burgerrechten kregen die ze volgens de grondwet al lang hadden moeten hebben, herrees de Klan opnieuw.

Heil Trump 

Een voormalige Imperial Wizard, zoals de landelijke leider heet, is David Duke, nog steeds actief als extreem-rechts politicus en aanhanger van Donald Trump. Bij een poging om zelf een Senaatszetel te veroveren in Louisiana haalde hij vorig jaar 3 procent van de stemmen.

De man uit Ohio die zaterdag een demonstrant tegen extreem-rechts dood reed, droeg geen puntmuts. Hij werd wel eerder die dag gefotografeerd met het zwarte schild van Vanguard America, een van de vele groepen die behoren tot de neonazi-tak van extreem-rechts.

De neonazi's zijn, conform de ideeën van hun held Adolf Hitler, gekant tegen Joden en de verderfelijke invloed die ze volgens hen wereldwijd hebben. Er zijn honderden Amerikaanse groepen die onder dat etiket kunnen vallen, van de Traditionalist Worker Party, die het vooral om de ideologie gaat, tot Odinisten die er ook nog de oude Germaanse religie bij halen.

Dat is allemaal ballast voor de aanhangers van 'alt-right', de witte nationalisten. Die term is bedacht door Richard Spencer, directeur van het National Policy Institute, dat is 'gewijd is aan het erfgoed, de identiteit en de toekomst van mensen van Europese afkomst'.

Een organisatie is er niet, maar onder de vlag van alt-right verzamelen zich mensen die willen wegblijven van het gewelddadige verleden en gedachtegoed van bijvoorbeeld KKK en neonazi's, maar wel opkomen voor Amerika als een land van en voor witten.

Alt-right kreeg vaste voet in het Witte Huis van Donald Trump met de benoeming van Steve Bannon tot strategisch adviseur. Tot dan leidde hij de website Breitbart News, die hij tot platform voor alt-right maakte.

Het relatief beschaafde voorkomen van alt-right werd nogal beschadigd door Richard Spencer zelf. Op een bijeenkomst na de presidentsverkiezingen vorig jaar, sloot hij een toespraak af met: "Heil Trump! Heil ons volk! Heil de overwinning!". Een aantal aanwezigen onderstreepte die leuzen met een gestrekte arm.

Lees ook: Trump haalt alsnog uit naar alt-right

Lees ook: Generaal Lee’s ongemakkelijke erfenis

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden