Witte Huis noemt Cubaanse Twitter 'humanitaire hulp'

Beeld ap

De Amerikaanse overheid blijkt achter de Cubaanse variant van Twitter te zitten.  ZunZuneo, zoals het genaamd is, zou de Cubaanse communistische regering aan het wankelen moeten brengen. De woordvoerder van het Witte Huis noemt het liever 'humanitaire hulp' en zegt dat het niet geheim was.

Dit blijkt uit onderzoek van persbureau AP, gepubliceerd in the Washington Post. Opvallend is dat het programma onderdeel was van USAid, een humanitaire overheidsinstelling onder toezicht van het ministerie van buitenlandse zaken. Het plan: sms-berichten gebruiken om honderdduizenden Cubanen te bereiken en daarbij Cuba's strikte controle op informatie en internettoegang omzeilen.

Ongetemd Veulen
Om het social media project verborgen te houden voor de Cubaanse overheid werd een systeem opgezet waarbij servers in verschillende landen werden gebruikt en geheime bankrekeningen geopend. Het project kreeg de naam 'Ongetemd Veulen'.

De telefoonnummers van een half miljoen Cubanen werden bemachtigd via een werknemer van Cubacel, een telefoonbedrijf in handen van de staat. De strategie was Cubanen eerst onschuldige informatie te laten ontvangen en uitwisselen. Berichten over voetbal, muziek en orkanen. Pas later, wanneer er een aanzienlijke schare gebruikers was opgebouwd, zouden er politieke berichten worden verspreid. Met als doel politieke samenkomsten en protesten tegen de regering teweegbrengen.

Niet herleiden tot Amerika
Binnen zes maanden na de introductie in februari 2010 had de dienst al vijfentwintigduizend gebruikers, meer dan USAid had verwacht en aankon. Er werden meerdere bedrijven in verschillende landen opgericht om zich bezig te houden met de groeiende service. Besproken werd dat deze firma's ervoor moesten zorgen dat "het geld niet kan worden herleid tot Amerika."

Het meer dan duizend pagina's tellende rapport van AP laat zien dat de Verenigde Staten wel degelijk probeerden de banden met de Amerikaanse overheid te verbergen. In een memo van Mobile Accord, een van de bedrijven waarmee werd samengewerkt, staat: "Er wordt absoluut geen melding gemaakt van de betrokkenheid van de regering van de Verenigde Staten. Dit is cruciaal voor het succes van de dienst op lange termijn en om het succes van de Missie veilig te stellen."

Nepadvertenties
In een later stadium werden werknemers aangetrokken die niet op de hoogte werden gebracht van de betrokkenheid van de Amerikaanse overheid. Hun onwetendheid zou de onderneming meer geloofwaardig laten lijken. "Er mag geen enkele twijfel zijn bij het management. Voor zover zij weten is het bedrijf opgericht door Mobile Accord."

Op het hoogtepunt had ZunZuneo veertigduizend gebruikers. Zij konden op geen enkele manier weten dat zij gebruik maakten van een service ontwikkelt door de Amerikaanse overheid. Een van de documenten stelt dat ZunZuneo moest lijken op een echt bedrijf. "Nepadvertenties zullen het laten lijken op een commerciële onderneming." Ook waren de Cubaanse gebruikers niet op de hoogte dat Amerikaanse bedrijven hun gegevens verzamelden over geslacht, leeftijd, 'ontvankelijkheid' en 'politieke stroming'.

Halverwege 2012 klaagden Cubaanse gebruikers dat de service niet goed werkte, of helemaal niet meer. ZunZuneo verdween net zo plotseling als het kwam, zonder het uiteindelijke doel te hebben bereikt. De meest aannemelijke verklaring is dat het project zonder geld kwam te zitten. Sindsdien is er geen vergelijkbaar medium meer geweest in Cuba.

Trots
De Amerikaanse regering bevestigde dat het een 'Cubaanse Twitter' heeft proberen te bouwen, maar daar uiteindelijk niet in is geslaagd. Het benadrukt echter dat het als doel had om politieke discussie op gang te brengen en niet om de Cubaanse overheid omver te werpen. Er bestaat echter nog veel onduidelijkheid over de rechtmatigheid en financiering van het ZunZuneo.

Volgens The Washington Post is het geld voor het project waarschijnlijk de boeken ingegaan als uitgegeven aan een project in Pakistan waar weinig over bekend is.

Een woordvoerder van USAid liet weten de organisatie trots is op zijn programma's in Cuba en het legaal is. The Washington Post betwijfelt dit omdat volgens de krant presidentiële toestemming nodig is voor geheime acties. Volgens het Witte Huis valt dit echter niet in de categorie 'geheim' en was niemand in het Witte Huis op de hoogte van het project. "Discreet is iets anders dan geheim".

Contradictie
ASAid liet weten dat social media een belangrijke instrument is in het buitenlands beleid van de V.S. Voormalig minister van buitenlandse zaken Hillary Clinton zei in 2011 dat de Verenigde Staten mensen helpt in gebieden met beperkt internettoegang om filters te vermijden. ASAid benadrukt dat sms-berichten eerder hebben gezorgd voor politieke opstanden in Moldavië, Iran en de Filippijnen.

Medewerkers van ZunZuneo merkten zelf al op, zo blijkt uit documentatie, dat in het project ZunZuneo een contradictie zit opgesloten wanneer Cubanen een platform wordt geboden die niet wordt beïnvloed wordt door de Cubaanse overheid, maar die tegelijkertijd wel wordt gefinancierd door de Amerikaanse regering, met bijbehorende agenda.

 
Er wordt absoluut geen melding gemaakt van de betrokkenheid van de regering van de Verenigde Staten
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden