Wit of zwart - nog meer bittere weeën wachten

De prangendste vraag over Máxima's (toekomstig) kerklidmaatschap is toch wel deze: welke kleur draagt zij als majesteit bij een onafwendbaar officieel bezoek aan de heiligheid te Rome? Gehuwde vrouwen dienen daar in het zwart te verschijnen, heur haar met een zwarte voile gesluierd. Alleen rooms-katholieke vorstinnen van den bloede mogen - en dus moeten! - in het wit.

Niemand beweert dat het zo in de Bijbel staat, in het kerkelijk wetboek of in de catechismus, maar het Protocol heeft nauwelijks minder gezag. Katholieke vorstinnen van den bloede: België, Spanje, Luxemburg, Liechtenstein en dat is het wel. Maar hoe gaat dat met een roomse Máxima aan de zijde van haar geuzenkoning? Is daar al over nagedacht? Is 'wit' een privilege van de persoon of van het huis? Of moet ze sowieso in zwart, omdat zij niet 'van den bloede' is of is die eis vervallen, sinds haast elke prins zich een burgermeisje kiest? De keus ligt letterlijk wit-zwart. Een compromis in een paars of oranje mantelpakje of in grijs deux-pièces is taboe. Wit of zwart: in beide gevallen staat het land op zijn kop of valt het kabinet - tenzij we nu afspreken waar we aan toe zijn.

Het jurkje van Máxima bij de paus is een onderschat item in de M-zaak. Vreemd genoeg werd het niet eens genoemd in de spookbeelden die de hervormde godgeleerde prof. Rudolf Boon niet lang geleden in deze krant schetste. Hij zag voor zijn geestesoog stoeten jezuïeten en andere biechtvaders naar het paleis oprukken, als de kikkerplaag in Egypte, en kardinaal Simonis - niet bij Koks gratie op de koffie, maar direct en dagelijks met de majesteiten alle zaken doornemen. Boon, als een na anderhalve eeuw opgestane Groen van Prinsterer in een nieuwe Aprilbeweging, vroeg om spot van zijn fantomen en kreeg die ook.

Toch stelde hij de zaak nog te rooskleurig voor. In Maastricht herdert pastoor A. Caldelas Schwartz, 36 jaar, een Spanjaard die nog echt alle Geuzen rauw lust. In de NRC van dinsdag schetste hij in schelle kleuren hoe de wetten van zijn kerk hel en verdoemenis in petto hebben, als Máxima haar ware godsdienst verruilt voor de dwaalleer van Calvijn. Een katholiek gedoopte die de kerk verlaat pleegt verraad, een schismatieke daad, met excommunicatie als straf. Denk daar niet lichtvaardig over, waarschuwt pastoor Caldelas, zelfs als de eeuwige zaligheid van Máxima je niet bijster kan boeien. De internationale betrekkingen van Nederland zullen ernstig lijden. Echt katholieke landen willen geen staatsbezoek van iemand die publiekelijk in doodzonde leeft, een geloofafvallige, een scheurmaakster. Bij een staatsbezoek aan Italië zal haar man in zijn eentje naar de paus moeten. Anoniem, in de menigte op het Sint Pietersplein, denkt ze aan haar zwarte robe, die haar zo verrassend kittig staat en waar geen emplooi voor is.

Overdreven? Nee. De rk kerk maakt onderscheid tussen de scheurmakers zelf en hun nazaten, tussen ketters-van-huis-uit en hen die zelf met de moederkerk braken. Wijlen bisschop Bomers van Haarlem en kardinaal Simonis bleven nog zeer recent weg bij de wijding van twee oud-katholieke bisschoppen, enkel omdat zij beiden voormalig rooms-katholiek geestelijke waren, afvalligen dus. Ze waren wél gekomen, als de ouders hun zoon al in het schisma waren voorgegaan. (Vader had trouwens dan wel zonder bezwaar de plechtigheid van de zoon mogen bijwonen.)

Intussen is Máxima zich aan het verdiepen in het protestantisme. In wat? In de Formulieren van Enigheid, het Sow-proces, 'Het verhaal gaat...' van Nico ter Linden - in Kuitert, Den Heyer, bij de jonge honden van het 'Goed Gerucht' of die van het 'Evangelisch Werkverband'?

Stel dat ze al die treurigheid toch echt niet kan omhelzen, dat ze zegt: niks voor mij, ik blijf rooms. Stel (het onmogelijke): dat het hervormde kerkvolk haar die vrijheid zou gunnen. Is dan de kous af? Dat had ze gedacht. Want daar waaiert al opnieuw een wijd kleurenlandschap vol voetangels en klemmen open. Daar is haar eigen bisschop - bisschop Van Luyn, met toch ondanks jarenlang verblijf in Italië opvallend weinig Latijnse uitstraling, een die bovendien de soberheid preekt. Het hele Spaans-sprekende wereldje van pastoor Caldelas, Opus Dei, Neo-catechumenaat zal zich op haar stoep verdringen. Maar bisschop Muskens en oud-bisschop Bür zijn weer beter voor de koninklijke pr; kardinaal Simonis en zijn salon van de Utrechtse Nieuwe Gracht zullen er de koffie van Kok graag voor laten staan. En wie zal er het eerst in slagen Máxima op bezoek te krijgen ~ de behoudende contactdag rooms-katholieken of de manifestatie van de Acht-meibeweging? Wie leert haar wat een 'nieuwe katholiek' is? Wat wordt haar lijfblad: het Katholiek Nieuwsblad? De Bazuin? Valt ze in Bodar, in Schillebeeckx, in Oosterhuis? Sluit ze zich aan bij een vrouw-en-geloofgroep, de Emmanuel-gemeenschap? En elke keus voor het een betekent evenzoveel vervreemding.

Máxima's pijnlijke keuze tussen vader en troon is bij nader inzien pas de eerste en de minste van de bittere weeën die haar hier wachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden