Wiseman maestro van mensen en schilderijen

National Gallery

Regie: Frederick Wiseman

*****

Er is lust naar kunst, ook in de bioscoop. Terwijl 'Het Nieuwe Rijksmuseum - De Film' onlangs zijn tienduizendste bezoeker telde, kunnen we ons nu vergapen aan een al even sterke documentaire over de National Gallery.

De Amerikaanse veteraan Frederick Wiseman (85) trekt rustig drie uur uit om de Londense kunsttempel te verkennen. Via Rubens en Rembrandt dwalen we mee naar een bestuursvergadering over marketing met de prangende vraag: moeten we de marathon van Londen, goed voor 18 miljoen televisiekijkers, wel of niet laten finishen voor de National Gallery?

Als een portretschilder concentreert Wiseman zich daarbij op de lichaamstaal en gezichtsuitdrukking van directeur Nicholas Penny en het blozende betoog van een van zijn medewerksters. Hij brengt zo een verbinding tot stand tussen film en schilderkunst, heden en verleden, maar wat hij vooral laat zien, is dat het museum een levend organisme is.

We gaan mee naar een klasje waar blinden 'kijken' naar Pissarro's 'Boulevard Montmartre 's nachts'. Ze voelen met hun vingers het licht en het donker, en de natte straten. Even verderop staat een gids stil bij Rubens' 'Samson and Delilah', en zien we samen met de bezoekers opeens Delilahs dubbelzinnige blik. Kleuters leren over Mozes. Buiten staan ze in de rij voor Leonardo. Fans zijn met slaapzakken en klapstoelen gekomen om als eerste bij Da Vinci te kunnen.

Tuurlijk is het prima pr voor het museum, maar Wiseman heeft als een van de beste documentaristen ter wereld, en als aanhanger van het fly on the wall-principe, ook een verhaal te vertellen. In de schilderkunst heb je leerlingen die dezelfde techniek beheersen als de meester, maar niet dezelfde gedachtegang, leert een van de gidsen.

Wiseman doet zijn naam eer aan, door de verhalen die de schilderijen vertellen door te geven, en te laten zien dat jaloezie en angst, verdriet en verlangen van alle tijden zijn, en dat de gevoelens en gedachten die ons beheersen, eeuwen geleden al werden vastgelegd. Wiseman die de afgelopen halve eeuw al vele werelden ontsloot, van de universiteit in 'Berkeley' tot het 'gekkenhuis' in 'Titicut Follies' en van de Parijse stripclub Crazy Horse tot de balletgroep van de Parijse Opéra, dirigeert de glazenwassers, lijstenmakers en restaurateurs die in het museum werkzaam zijn als een orkest, zonder voice-over, ondertitels of andere tierelantijnen.

Als een hedendaagse maestro is hij zich bewust van de behoefte aan schoonheid, geschiedenis en duiding.

Belinda van de Graaf

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden