Winti's voelen zich thuis onder Hollandse wilg

Amsterdam rekent af met de verguisde Bijlmermeer. De meeste flats gaan tegen de vlakte, de bewoners krijgen er een huisje met een tuintje voor terug. Wat blijft er straks nog over van het vertrouwde Bijlmergevoel? Vandaag: het Kwakoefestival.

De blauwen maken gehakt van de witten, in een mum staat het 5-0. Maar niet al hun ballen hebben de juiste richting, eentje scheert gevaarlijk dicht over de EHBO-tent, die net als alle tenten en stalletjes op het Kwakoefestival in wit is uitgevoerd.

De architecten van de Amsterdamse Bijlmer konden moeilijk bevroeden wat er met hun werkstuk zou gebeuren. Daarvoor is Nederland te stormachtig veranderd. Had iemand begin jaren '60 kunnen bedenken dat er in het Bijlmerpark jaarlijks een zomerfestival zou worden gehouden dat genoemd is naar een achttiende-eeuwse leider van gevluchte Surinaamse slaven? En waar de lucht vervuld is met de geuren van roti, kip, saté, bara en andere Surinaamse gerechten? En met de klanken van de bijbehorende muziek?

Bij het Kwakoefestival krijg je een gewaarwording die je op een andere manier hebt in Parijs, in Disneyland. Disneyland is een stukje fantasie-Amerika midden in Frankrijk. Ook die witte tenten met puntdak op het Kwakoefestival roepen een fantasie-sfeer op. Je verwacht dat er elk moment stripfiguren uit kunnen stappen of een verdoolde sheriff. Op Kwakoe ben je weg uit Nederland, in een soort Suriname. Maar wel een droom-Suriname.

De tenten zijn opgebouwd rondom het voetbalveld. Een fanatieke rechtsbuiten geeft zijn tegenstander een ferme stomp. Het levert hem een corner op. Even later zijgt hij zelf stervend van de pijn terneer, in het strafschopgebied. Hoongelach is zijn deel. ,,Morgen is er weer een dag, jongen!'' roept een toeschouwer. ,,Het is ook altijd hetzelfde theater met die Afrikanen'', roept een ander.

Buiten de lijnen jongleert een tienjarige trots met zijn Ajaxbal, gekocht in de nabijgelegen Arena. Baas boven baas, oudere jongens nemen de bal over en laten duizelingwekkende staaltjes zien. ,,Je moet die videofilm over Zicco bekijken'', raden ze het joch aan.

Kwakoe is een uitbarsting van geuren, geluiden en kleuren. In een kunsttent hangt werk van vrouwen die al vervend hun verleden probeerden te duiden. Het is geconcentreerd rondom thema's, zoals de angstigste gebeurtenis in hun leven of juist dingen waarvoor ze dankbaar zijn. In de laatste categorie valt een geschilderd boterhammetje met een karig laagje margarine, dat na de hongerwinter smaakte als gebak.

Een meneer met folders vraagt aandacht voor een verzekering. Tegen betaling van een vast maandbedrag krijg je een gratis vliegticket, als een geliefde in Suriname of Curaçao overlijdt, zodat je de begrafenis kunt bijwonen. De hoogte van de premie is afhankelijk van de leeftijd van de te overlijden persoon. Hoe jonger die is, hoe minder je betaalt; hoe ouder, hoe meer. In de folder staan geen rekenvoorbeelden.

'Vertrouwen, rust en vrede' staat er boven de ingang van een andere tent. Stil is het er niet, want een heer op een podium met een luidspreker in de hand maakt een oorverdovende herrie. ,,Wi eigi kulturu!'', onze eigen cultuur, roept hij in de Surinaamse Sranantongo-taal. Er staat een wit altaartje met alle mogelijke attributen: doeken, kruiden, sigaren, bierflesjes, kalebassen, witte pimbapoeder, schelpen en religieuze symbolen. De tent is gewijd aan de geestenwereld van de winti's. Als je in trance raakt, kan een winti bezit van je nemen. Via jouw mond kan hij of zij aan anderen goede raad geven.

Ook in de Bijlmer heb je winti's, want die trekken zich van een oceaan even weinig aan als van een missionaris en ze betalen geen woekerbedrag aan de KLM. Ze voelen zich thuis in het Surinaamse bos, maar ook onder de enorme Hollandse wilg, die uittorent boven deze tent.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden