Wintersport zonder lange latten

Wat als je niet (meer) skiet, maar wel wilt wintersporten in die mooie Alpenwereld? Geen probleem in de Franse Savoie. Het gebied is eigenlijk alleen ongeschikt voor mensen die een hekel hebben aan kaas.

Verslaafd ben ik aan de winterse Alpenwereld met z'n zon en kraakheldere luchten. Alleen die lange latten, dat hoeft niet meer zo nodig. Ik vond skiën altijd best leuk, maar was nooit een snelheidsduivel. Misschien te laat gestart, of gewoon niet getalenteerd genoeg? Hoe dan ook: ik kan zonder zwarte pistes in mijn leven, maar ik verlang wel naar dat heerlijke isolement van de besneeuwde bergen: als je je laat opslokken is de rest van de wereld zo prettig onzichtbaar.


De Maurienne-vallei in de Franse Savoie - het departement tussen grofweg Lyon, Genève en Turijn - is een allround gebied voor iedereen die een alternatief wintersportprogramma overweegt. Hier geen uit beton opgetrokken hardcore stations de ski maar pittoreske stadjes en mooie dorpen waar de lokale bevolking 's winters klaarstaat met een waslijst aan activiteiten.


Zoals het plaatsje Valloire, aan de voet van de befaamde cols Le Galibier en Le Télégraphe. De piste eindigt hier zo'n beetje middenin het dorp, maar kan uitstekend genegeerd worden. Hier is het goed wandelen, zoals naar het park waar iedere winter tientallen gigantische sneeuwsculpturen worden gemaakt door artiesten uit binnen- en buitenland. Of over de markt, waar kleine wijnboeren en zelfkazende boerinnen hun producten aanbieden. De ketel met vin chaud pruttelt hier vanaf de vroege ochtend: bepaal zelf maar wat een christelijk tijdstip is om het eerste bekertje warme alcohol te bestellen...


Een sneeuwwandeling maken met een paar lama's: dat klinkt vreemd en dat is het natuurlijk ook. Maar het levert wel een bijzondere ontmoeting op met fokker Gilles Tosca. "Vroeger had ik 32 melkkoeien, maar ik vind dat je iedere tien jaar iets anders moet gaan doen in het leven", vertelt hij. Dus gooide hij een paar jaar terug het roer om en fokt hij nu lama's en alpaca's aan de rand van Valloire. De beesten zijn zo mak als lammetjes: ze laten zich zelfs door kinderen van 3 jaar leiden aan een riempje, zo het besneeuwde landschap in.


De aardigheid is dat Gilles al wandelend veel vertelt over het traditionele bergleven. Over hoe vroeger de boerenfamilies de winters doorkwamen: zes maanden leefden ze in de onderste laag van hun huizen, half ondergronds, tussen het warme vee. De etages erboven waren volgestouwd met hooi, stookhout en - ook voor de kachel - gedroogde schapenpoep. "Ze waren niet bang voor lawines, maar wel voor brand: één vergeten kaarsje kon een ramp betekenen", zegt Gilles.


Hij wijst op de losstaande schuurtjes tussen de huizen: "In deze chambrettes borgen de boeren hun kostbaarste spullen op, zoals eigendomsbewijzen, mooie jurken, zondagse pakken en de voorraad graan. Zodat ze niet volledig gedupeerd waren mocht hun grote huis affikken." Als modern mens denk je dan meteen: lekker makkelijk voor de dieven ook, precies weten waar de kostbaarheden liggen. Gilles kijkt me glazig aan. Boeven? Daar doen ze hier niet aan.


Een ander aansprekend ondernemersinitiatief in Valloire is de brouwerij van Brice Le Guennec en Pierre-François Martin. De naam voor hun ambachtelijke bier lag voor de hand, met die befaamde berg in de achtertuin: Le Galibier. De twee mannen hebben bij elkaar op school gezeten en begonnen ooit in de garage bij een van hen thuis te experimenteren met allerlei brouwsels. Een glanzende brasserie is nu het resultaat. Veel wintersporters komen er aan het eind van de dag lekker proeven en inslaan. Net als dorpsgenoten. Want hé bonjour, daar heb je bijvoorbeeld de baas van discotheek Le Mast'rock, ook een schoolgenoot.


Opvallend is dat iedereen in deze wereld ondernemer lijkt te zijn en elkaar kent, of familie is. Vraag maar eens aan een willekeurige voorbijganger waar je het beste je kaas of je brood kan kopen: je wordt altijd verwezen naar een neef of een oom of een goede vriendin. Zeker in de Haute Maurienne, het hoogste gedeelte van de Maurienne-vallei: hier wonen in zeven dorpen nog geen tienduizend mensen, maar het is er één en al bedrijvigheid.


Zoals Sylvie Roche en Jean Ligner in Lanslevillard: zij heeft een modeatelier, hij neemt mensen mee de natuur in voor sneeuwschoenwandelingen. Met een soort klapperend racket onder je schoenen loop je veel stabieler over een pak sneeuw dan zonder. Zelfs in het donker: Jeans specialiteit is mensen meenemen op een wandeling aan het begin van de avond, door mooi verlichte dorpjes als Le Villaron maar ook over duistere vlaktes waar het enige licht komt van een ongelooflijk mooie sterrenhemel. Het is ontroerend mooi om je in de ijskoude stilte begeleid te weten door de poolster, Venus en Orion. Moeiteloos koersen we aldus af op


een warm hutje midden in het sneeuwlandschap, waar het de hoogste tijd is voor een andere belangrijke wintersportactiviteit: cultureel verantwoord aan tafel gaan. Dat wordt hier al snel een worst-kaasscenario, met als grote favoriet de fondue. Als je liever geen vlees eet dan vinden ze dat prima, maar wie geen kaas wil wordt schamper betiteld als een anti-fromage. Kaasmijders hebben hier weinig vrienden, want deze bergmensen zijn trots op hun reblochon, tomme de Savoie en de sterke, harde beaufortkaas.


Het spannendst wat je in de Mauriennevallei kunt doen is je laten voorttrekken door een roedel sledehonden. De honden janken van vreugde als ze weer een vrachtje over de hoge pistes mogen rondrijden. Onderweg leert de musher (de menner) me onder meer dat zeventig procent van de leiders bestaat uit vrouwtjes. "Die zijn geconcentreerder bezig met hun taak dan de reuen en hoeven ook niet steeds hun achterpoot te lichten om hun gebied te markeren." Het stemt tot nadenken over de gang van zaken in de rest van de wereld.


Na de koude tocht trek ik bij met een hete chocolade in het levendige hotel annex dorpscafé Le Glacier des Evettes aan de rand van Bonneval-sur-Arc. "Oh, u schrijft voor een Nederlandse krant?", zegt de kastelein. "Vertelt u uw landgenoten dan eens dat ze niet zo blindelings moeten vertrouwen op hun tomtom. Die kan wel zeggen dat je 's winters via Bonneval door kunt rijden naar Val d'Isère, maar die weg is de hele winter dicht." De waard heeft al menige Nederlander moeten opvangen. Maar ach, het is geen straf om te stranden in dit plaatsje dat geldt als een van de mooiste dorpen van Frankrijk. Gewoon een beetje kuieren door die besneeuwde straatjes, ook een prettige wintersportactiviteit.

De Maurienne Vallei

Vanaf Utrecht is het circa 1100 kilometer rijden. Vliegen kan naar Lyon, Genève of Turijn. Daar een auto huren en alsnog een paar uur rijden. Met de trein kom je in het hart van het gebied, via de verbinding Lyon - Chambèry - Modane.


Er kan - normalement - gewintersport worden tot diep in april. Appartementen (in résidences) zijn de meest aangeboden vorm van accommodatie en te vinden via sites als www.valloire.net en www.haute-maurienne-vanoise.com.


Deze helpen ook om aanbieders van bijvoorbeeld sneeuwschoenwandelen, sleehondentochten en biatlontrainingen te vinden.


Voor algemene informatie over het gebied: nl.france-montagnes.com

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden