Wint Madrid de vrede?

,,Wij gaan de strijd tegen het terrorisme winnen. Goed winnen. En lang zal dat niet meer duren'', oreerde de Spaanse premier José Maria Aznar, zelfverzekerder dan ooit, na een arrestatiegolf onder Eta-leiders.

Niet eerder in de ruim vier jaar dat Aznar regeert, werd Eta een zo zware slag toegediend. De 'politieke commissarissen' van Eta, zoals rechter van onderzoek Baltasar Garzón de gearresteerden kwalificeert, zitten achter slot en grendel, na op diverse plaatsen in Spaans Baskenland te zijn opgepakt. Het logistieke apparaat van Eta is volgens minister Jaime Mayor Oreja van binnenlandse zaken 'bijna onherstelbare schade' toegebracht na een reeks van arrestaties in Frans Baskenland.

Een slag, maar is het de genadeslag? Met al die arrestaties is het vredesprobleem in Baskenland nog lang niet opgelost. Geen enkele democratie mag wijken voor terrorisme, zegt Aznar. Maar hij heeft ongelijk als hij het conflict in Baskenland versimpelt tot één kwestie: de terroristische dreiging. Achter het conflict met Eta smeult het vuur van een wijder verbreid, onbuigzaam en wereldvreemd nationalisme, rijk aan rituelen, geschraagd door een eigen geschiedenis, cultuur en taal, al te simplistisch afgedaan door Madrid.

Nu de politieaanpak van het terrorisme vruchten begint af te werpen, mogen van Aznar ook politieke initiatieven worden verwacht. De animositeit tussen de centrale regering in Madrid en de regionale regering in Vitoria, de hoofdstad van Baskenland, moet nodig uit de weg geholpen. Tot dusver is Aznar niet verder gekomen dan een minder geslaagde, electorale voorzet: zijn minister van binnenlandse zaken, Jaime Mayor Oreja, staat genomineerd als lijsttrekker van Aznars partij voor het moment waarop er vervroegde verkiezingen in Baskenland worden gehouden. Zo hoopt Aznar dat zijn Volkspartij de gematigd-nationalistische PNV als grootste partij in Baskenland voorbij zal streven. En dat zou betekenen dat voor het eerst een niet-nationalistische partij de premier levert voor de regionale regering. Maar Mayor Oreja is al ruim vier jaar het boegbeeld van de terrorismebestrijding in Baskenland. Hij is niet de aangewezen persoon om ruzies tussen radicalen en gematigden en tussen nationalisten en niet-nationalisten te beslechten.

De relaties tussen Madrid en Vitoria zijn slecht. De voornaamste reden daarvan is de zogenaamde Lizarra-verklaring, een pro-onafhankelijkheidsmanifest waarmee de gematigde Nationalistische Baskische Partij(PNV) - sinds jaar en dag de regeringspartij in Baskenland - zich twee jaar geleden verbond met de door Eta bevoogde radicalen, vijftien procent van het Baskische electoraat. Wat een nieuw vredesinitiatief had moetem worden, bleek een valkuil.

Om het nog ingewikkelder te maken zijn de radicalen (soms aangeduid als Herri Batasuna dan weer als Euskal Herritarrok) uit het regionale parlement gestapt, omdat ze zich niet langer willen conformeren aan de door Madrid opgelegde parlementaire instituties. Sindsdien probeert de Baskische regering met steun van een minderheid te regeren, bang voor verkiezingen.

Tegen die achtergrond wordt morgen voor het eerst in de geschiedenis van het Europese parlement in Brussel een debat gehouden over het Eta-terrorisme. Volstaan met een unanieme veroordeling van het terrorisme is niet genoeg. Als Brussel in staat is om Oostenrijk terecht te wijzen, moet het ook in staat zijn om de Basken de richting te wijzen. In Brussel zal de PNV duidelijk moeten worden gemaakt dat geen enkele democratische partij in de Europese Unie zich kan verbinden met een groep radicalen, die het terrorisme gedoogt als politiek middel. Bovendien zal iemand in Brussel de Basken moeten zeggen dat er in het Europa van morgen geen plaats is voor een soeverein Baskenland. Trouwens, wat willen de Basken nog meer aan politieke, territoriale, fiscale, juridische en economische zelfstandigheid dan ze al hebben? Vlaanderen, Bretagne, Schotland en Corsica kunnen er alleen maar jaloers op zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden