interview

'Wint Erdogan, is dit het laatste referendum'

Füsun Erdogan voert de nee-campagne voor haar vrienden in de Turkse gevangenis. Beeld arie kievit
Füsun Erdogan voert de nee-campagne voor haar vrienden in de Turkse gevangenis.Beeld arie kievit

De Turks-Nederlandse journaliste Füsun Erdogan zat jarenlang in een Turkse cel. Vanuit Rotterdam opereert zij nu 'voorzichtig'.

Turkse namen prijken naast de deurbellen van de galerijflat waar Füsun Erdogan woont. Op de begane grond in de Rotterdamse flat huist een conservatief-islamitische Turkse stichting. Füsun Erdogan is net als haar buren Turks. Toch is ze de grote onbekende in de flat. Voor haar veiligheid acht ze het beter dat dat zo blijft.

"Zowel Turkije als de Nederlands-Turkse gemeenschap is de afgelopen jaren fors conservatiever geworden", zegt ze. President Erdogan - naamgenoot, maar geen familie - kan bij het referendum van 16 april over uitbreiding van zijn macht op grote steun rekenen van Nederlandse Turken.

Het weerhoudt Füsun Erdogan niet campagne te voeren voor een nee. Met een groepje Koerden, alevieten, seculieren en socialisten zoals zij zelf, flyert ze op markten en stopt folders in brievenbussen. Veel kleinschaliger dan de gelikte ja-campagne. Niets doen is geen optie: "Als Erdogan wint, was dit het laatste referendum." Ze vreest dat Turkije na een ja afglijdt naar chaos en dictatuur. Hoe meedogenloos een autoritaire Turkse staat kan zijn, weet Füsun Erdogan uit eigen ervaring.

Nederlandse paspoort

Zij en haar man Ibrahim Çiçek verhuisden na een verblijf in Rotterdam in 1989 terug naar Turkije. Het was weer veilig dachten ze, nadat ze naar Nederland waren gevlucht na de bloedige coup van 1980.

In Istanbul ging Erdogan aan de slag als journalist bij de linkse radiozender Özgür Radyo. Tot ze op een vrijdagmiddag in 1996 staande werd gehouden op het Taksimplein. Ze zag drie grote mannen en een witte Renault en wist: foute boel. "Wie in die dagen 'vermist' raakte, werd altijd meegenomen in een witte Renault."

Erdogan werd de auto ingesleurd, eerder die dag was haar man al opgepakt. Justitie verweet hen lidmaatschap van een illegale marxistische organisatie. Ze werd gemarteld met elektroshocks, haar ondervragers dreigden haar te verkrachten. Door haar Nederlandse paspoort ontkwam ze, denkt ze nu.

Slechter dan de jaren tachtig

Toen Erdogan na 4,5 jaar vrijkwam, pakte ze haar werk als journalist op. Niet lang daarna, in 2006, werden zij en haar man opnieuw gearresteerd. Haar man werd na nog eens 4,5 jaar cel vrijgelaten, Erdogan werd na een jarenlang voorarrest in 2013 veroordeeld tot levenslang: ze kreeg 789 jaar celstraf.

"Mijn familie begon toen een internationale mediacampagne. Ze belden journalisten, vakbonden en spraken voor de Europese Commissie in Straatsburg. Mijn zoon ging in hongerstaking." Op 8 mei 2013 werd Füsun Erdogan geheel onverwachts vrijgelaten. Ze vluchtte naar Nederland en woont sindsdien in Rotterdam. Ze schreef een boek over de vrienden die ze maakte in de gevangenis. Foto's van haar medegedetineerden staan ingelijst op de boekenplanken in haar appartement.

"Turkije staat er sinds de mislukte coup van afgelopen zomer slechter voor dan in de jaren tachtig. De gevangenissen puilen uit. Ik kon nog enigszins werken als journalist. Als je nu kritisch over de president schrijft, staat de andere dag politie voor de deur."

Turkse geheime dienst

In Nederland schrijft Erdogan voor Turkse en Koerdische bladen voor de Europese diaspora, ze bemoeit zich niet veel met de situatie in Nederland. Maar dat het Nederlandse kabinet twee Turkse ministers niet toestond om te spreken, vindt ze onjuist. Het speelt Erdogan in de kaart. "Rutte had moeten zeggen: kom maar. Dan was er niets aan de hand geweest."

Ze merkt dat de invloed van Turkije in Nederland groot is. Nationalistische clubs voeren hier Erdogans agenda uit, het zou haar niets verbazen als Turkse geheime diensten hier actief zijn. Vreest ze weleens dat ze tot in Nederland vervolgd zal worden?

"Ik ken de Turkse geschiedenis. Het is terecht dat mensen uit het nee-kamp voorzichtig zijn." Ze wil niet in angst leven, maar is voorzichtig. "Ik ga niet veel contacten aan en geef mijn adres niet zomaar." De nee-campagne voert ze voor haar vrienden in de gevangenis. "Ik heb Turkije voorgoed achter mij gelaten, voor hen is het leven alleen maar vreselijker geworden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden