Winst Aznar bij Spaanse verkiezingen kleiner dan verwacht

MADRID - Een overwinningsnederlaag, anders kan de uitslag van de parlementsverkiezingen van gisteren in Spanje voor de zwaar favoriete Partido Popular niet worden vertaald. Na telling van ruim 90 procent der stemmen kwam de rechtse PP weliswaar zoals verwacht ruimschoots als eerste uit de bus, maar miste ze al even ruimschoots de absolute meerderheid in de Cortes, het Spaanse parlement. Met 156 zetels bleef PP-leider José Mariá Aznar 21 zetels verwijderd van de 176 waarop toch wel was gerekend, en waarmee in de 350 zetels tellende Cortes tamelijk zorgeloos kan worden geregeerd.

De regerende Spaanse socialisten van premier Felipe González vielen terug van 159 naar 141 zetels, het aantal dat sinds de vorige verkiezingen van 1993 door de PP was ingenomen, en verdwijnen na ruim 13 jaar regeren in de oppositie. Spanjes nieuwe premier zal José María Aznar gaan heten. Maar hij zal voor veel hete vuren komen te staan. De partijen die op grond van hun politieke kleur het meest in aanmerking zouden komen om hem en zijn PP-regering in de Cortes te steunen, de Catalaanse CiU en de Baskische nationalistische PNV, hebben al te kennen gegeven weinig of niets te voelen voor samenwerking met de conservatieven. De beide nationalistische partijen hebben een broertje dood aan de PP, met name vanwege de strakke centralistische opstelling van de partij, aanzienlijk strakker althans dan de PSOE, van Felipe González, met wie ze zowel regionaal als nationaal samenwerkten of samengewerkt hebben.

De vrees voor legalistische 'onderdrukking' van de autonome regio vanuit Madrid is groot, en mochten de Catalaanse nationalisten van Jordi Pujol tòch nog bereid zijn om de regering Aznar van gedoogsteun te voorzien - de PNV van Xabier Arzalluz, evenals in '93 met 5 zetels in de Cortes, heeft al categorisch 'nee' gezegd tegen de PP - dan zullen Aznar en de zijnen met zoveel concessies en cadeautjes over de brug moeten komen, dat de relatie meer op een politieke gijzeling zal neerkomen. Maar er zal meer moeten gebeuren dan alleen de steun van de CiU want met 16 zetels van de Catalanen, een verlies van 1, komt Aznar er nog niet. Maar misschien dat de vier zetels van de conservatieve Coaliciòn Canaria uitkomst bieden.

González heeft dan wel verloren, en zal na krap dertieneneenhalf jaar het Palacio de Moncloa moeten verlaten, maar het verlies was aanzienlijk minder dan verwacht en voorspeld. De tien procent verschil die de kloof tussen PP en PSOE nog tot in de laatste tellingen vormden, verschrompelde tot amper twee.

Twee factoren hebben daar zeker toe bijgedragen. Bijna wanhopig deed González in de laatste week van de campagne een appèl aan de kiezers links van de PSOE, de aanhang van de communistische Izquierda Unida (Verenigd Links), om haar stem 'nuttig' te besteden. De smeekbeden om die 'voto utíl' heeft dus gewerkt, want de IU komt er met een winst van 3 zetels, waar er toch zeker tien waren voorspeld, bepaald bekaaid vanaf.

Een andere, voor González gunstige factor, was de hoge opkomst. Steeds weer hamerde hij er in de finale van de campagne op dat het noodzakelijk was in de buurt van de tachtig procent te komen, wilde de PSOE niet ongeveer weggevaagd worden. Dit omdat een hoge opkomst stelselmatig in het voordeel van de PSOE uitpakte. Ook het hoogst respectabele dagblad El Pais riep in zijn commentaar van gisteren onder de kop 'Naar de stembus, burgers' de 32,5 miljoen stemgerechtigde Spanjaarden op toch vooral hun stem niet verloren te laten gaan. Nee, El Pais gaf geen stemadvies, zoals het blad dat in vroegere dagen nog wel deed, ten faveure van González steeds, maar eigenlijk toch weer wel.

Ook op de burelen van de krant weet men wat de consequenties zijn van een hoge opkomst en die speelde met ruim 78 procent de PSOE dan ook in de kaart.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden