Winnie redt het niet bij het ANC in Yeoville

JOHANNESBURG - Het ANC is geen bevrijdingsbeweging meer, maar een politieke partij en dat is even wennen. Met de verkiezingen van 27 april in het vooruitzicht moeten de leden zich nu buigen over kandidatenlijsten.

JACO VAN LAMBALGEN en ANP

In totaal moet het ANC 1 050 kandidaten voordragen voor de - 400 zetels tellende - Nationale Assemblee en de negen regionale parlementen. Voor de regerende Nationale Partij, die al meer dan veertig jaar onafgebroken aan de macht is, is dat een kwestie van de geoliede partijmachinerie in werking zetten en de beproefde draaiboeken uit de kast halen.

Voor het ANC, dat volgens de peilingen op zo'n 60 procent van de stemmen kan rekenen, is het een bezoeking. In het kader van de democratie moeten de honderden afdelingen in het land lijsten maken van de mensen door wie zij in de verschillende parlementen vertegenwoordigd willen worden. De partij belegt dan medio december een landelijke conferentie waarop de definitieve kandidatenlijst wordt vastgesteld.

In Yeoville, een gemengde wijk in Johannesburg, vergadert de plaatselijke ANC-afdeling zondag in een bovenzaaltje. Afdelingsvoorzitter Derek Hanekom legt de dertig aanwezige partijleden nog eens uit dat het de bedoeling is dat eenderde van de genomineerden vrouwen zijn, en dat er ook mensen genoemd mogen worden van de communistische partij en het vakverbond Cosatu, die samen met het ANC de verkiezingen ingaan.

De ANC-afdeling in Yeoville lijkt een voorbode van het nieuwe Zuid-Afrika. De helft der toehoorders is zwart, een tiental van Indische afkomst en de rest zijn blanken. Om de twee zinnen vertaalt een tolk in het Sotho. In een andere hoek zit de tolk voor de Zulu-sprekende kameraden.

Derek heeft alle partijleden gevraagd een lijstje met tien namen van kandidaten mee te nemen. De afdeling moet bijelkaar 261 mogelijke afgevaardigden voordragen voor het nationale parlement en 110 voor het regionale parlement. “We moeten maar kijken hoever we komen”, zegt de voorzitter.

“Ik heb alleen maar vrouwen op mijn lijstje staan”, had de 60-jarige Rika al voor de vergadering triomfantelijk aangekondigd. Zij blijkt niet de enige. Als Derek met behulp van partijsecretaris Angela grote vellen papier op de muur heeft gehangen en er democratisch is besloten dat eerst alle vrouwelijke kandidaten genoemd worden, komt de Indische Franny zelfs met vijftig vrouwen op de proppen.

Albertina Sisulu en de schrijfster Nadine Gordimer komen bovenaan de lijst terecht, terwijl Pregs Gorende en Phumzile Ngcula blijkbaar ook voor de plaatselijke leden zo onbekend zijn dat hun naam gespeld moet worden. Onder gelach wordt Winnie Mandela op het tweede blad bijgeschreven.

Derek constateert na drie kwartier zichtbaar tevreden dat er zo'n tachtig vrouwen zijn voorgedragen en stelt voor nu de mannen te noemen. Dan tuimelen de grote namen over elkaar: onder gejuich wordt Nelson Mandela als derde bijgeschreven, omringd door ANC-grootheden zoals Walter Sisulu, Thabo Mbeki, Popo Molefe, vakbondsleider Jay Naidoo en de communistische voorman Joe Slovo.

De zwarte jurist Sandile, voor de vergadering uitgerust met een rode baseball-pet, geeft ruiterlijk toe dat hij anders nooit naar ANC- bijeenkomsten gaat. “Eigenlijk heb ik altijd wat beters te doen. Maar dit is echt belangrijk. Ik zet vooral juristen uit de regio op de lijst. Goede wetgeving is belangrijk.”

Dan begint het grote wegstrepen. De kandidaten moeten door vijf leden gesteund worden voor zij op een definitieve lijst gezet worden. Eleonor Sisulu, schoondochter van Albertina en Walter Sisulu, vervalt. “Wij hoeven geen hele familie in het parlement”, zegt Moses. Frede Nashaba haalt het wel nadat Deborah uit de township Thembiza heeft verteld dat zij lid is geweest van MK, de gewapende arm van het ANC, en belangrijk werk doet in Thembiza.

'Shit!'

Winnie Mandela wordt gesteund door zes zwarte kameraden. De blanke Colin is echter tegen haar kandidatuur: “Zij heeft het hele ANC in verlegenheid gebracht en is vervolgd wegens moord.” Er ontspint zich een felle discussie die Derek afkapt door tot een stemming te besluiten. Negen Indiers en blanken zorgen ervoor dat Winnie geschrapt wordt, gevolgd door een venijnig 'shit!' uit de 'zwarte' hoek.

Buiten valt de avond en steeds meer mensen gaan naar huis om te eten. Als er vijftien mensen over zijn hoeven de kandidaten nog maar door drie leden gesteund te worden. “Als je even blijft kun je jezelf nog op de lijst zetten”, lacht Derek. Hij is al verzekerd van een plaatsje.

Aan het eind van de bijeenkomst zijn er zo'n honderd genomineerden over. “Jullie krijgen de lijst bij de volgende uitnodiging”, zegt Derek. “Vermoeiend hoor, democratie in werking. Wie gaat er mee voor een biertje?”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden