TV-recensie

Winnen, of die altijd loerende afgrond van verliezen

Femke Heemskerk na verlies met 0.03 seconde op het EK 2016 Beeld Maaike Bos
Femke Heemskerk na verlies met 0.03 seconde op het EK 2016Beeld Maaike Bos

Ze dacht dat ze sterk was, ze had zich goed voorbereid, en verloor. Dat kan net zo goed gaan over de Britse premier Theresa May die verzwakt uit de verkiezingen kwam, als over topzwemster Femke Heemskerk maandag in de poëtische sportdocumentaire ‘0,03 seconde’ van Suzanne Raes.

Heemskerk liet zich met andere zwemmers Ranomi Kromowidjojo, Sharon van Rouwendaal, Sebastiaan Verschuren en Ferry Weertman een jaar volgen in de aanloop naar de Olympische Spelen in Rio vorig jaar. Ze onderwierp zich aan een spartaanse training en werd sterker dan ooit. Maar ook een beetje moe. Meer dan anderen, die vervolgens een paar honderdste van een seconde harder zwommen. Had ze een fractie minder gewonnen? Nee, ze had ongelooflijk verloren. “Je dromen kunnen uitkomen, maar je nachtmerries ook”, zegt ze gesmoord.

May en Heemskerk, ze behoren tot de wereldtop, ze kunnen nog zo gestaald zijn en zichzelf zo onder controle hebben, ze werken ook in een wereld vol ongrijpbare factoren. Daar ligt het verliezen overal op de loer.

Verlies komt in vele gedaanten, zagen we deze week. Het verlies van geliefden bij de MH17-ramp in 2014 kwam langs in een herdenking en in talkshows. Het verlies van overwicht bij May kwam in beeld. Ze heeft nu moeite om ‘de kikkers in haar mandje te houden’, zei correspondent Tim de Wit zo mooi in ‘Nieuwsuur’ over haar ministers die zo hun eigen Brexit willen. May is overgeleverd aan de goden en de kikkers.

Monomane gedrevenheid

Maar in Raes’ zwemdocumentaire ‘0,03 seconde’ (NTR) was maandag pas goed te zien hoe verliezen -eruitziet. Raes won eerder een Gouden Kalf voor ‘De Tegenprestatie’, zij kan het. In fabuleus dromerige onderwaterbeelden, ruisende watergeluiden en dicht op de huid gefilmde gesprekken zien we een kwetsbare Femke Heemskerk en vier andere topzwemmers die zich het leplazarus werken voor Rio. De een doet dat met een Franse strafkampdrilmeester, zoals Heemskerk, de ander met een trainer die alles berekent of juist een expert is in peptalks of techniek. Allen hebben een nietsontziende, monomane gedrevenheid. Ze zijn bereid honderd keer te verliezen (of liefde en vriendschappen te verliezen) als die ene overwinning er maar bij zit, zegt Sebastiaan Verschuren. Die maakt alles goed.

In een legendarisch fragment bespreekt hij met zijn vriendin Naima dat hij niets van thuis zou willen weten daar in Rio. “Ook niet als ik dood ga?”, stelt zij ongelovig. “Nee, want in de hemel wil jij toch ook dat ik nog steeds hard zwem?”

Hij werd in Rio vijfde in zijn serie, hij haalde de finale niet. Heemskerk werd zestiende. Kromowidjojo zesde op één van haar afstanden. Een paar honderdste seconde en een nagellengte achterstand maakt het verschil tussen gevierd kampioen zijn en opeens ‘niet kunnen zwemmen’, zo ervaart Kromowidjojo de reacties. Kortom: die 0,03 seconde is een small step voor een zwemmer, maar een giant leap voor het zwempubliek. Olympisch kampioen Ferry Weertman stelt het op scherp: “Iedereen kent olympisch kampioenen, maar hoeveel ken je er die tweede zijn geworden?”

Door dit ‘falen’ zie je pas hoe wonderlijk het is als iemand écht wint. Als iemand grip heeft op de ongrijpbare factoren. Als die alle kikkers in het mandje houdt. De verliezers doen dat ook, maar net 0,03 seconde langzamer. Zij krijgen vanaf nu al mijn waardering.

Update 19 juli: In deze column zijn enkele fouten geslopen. Zo werd Sebastiaan Verschuren niet vijfde in Rio, maar alleen in zijn serie. Hij haalde de finale niet en werd tiende. Femke Heemskerk werd geen vijfde, maar zestiende. Ranomi Kromowidjojo werd zesde op een van haar afstanden, ze werd ook een keer vijfde. De onjuistheden zijn aangepast in de tekst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden