Windmolens zijn ook leuk

Het was een hoop gedoe voordat het windmolenpark bij Urk er door kwam. De Noordoostpolder wil nu vooruit kijken. Burgers kunnen 'wind beleven' in een nieuw informatiecentrum.

Aan de voet van de Ketelbrug in de Noordoostpolder wacht een rij pylonen, zo hoog als de Domtoren, op wieken. Hier verrijst een deel van het grootste windpark van Nederland. In een boerderij verderop tussen Nagele en Urk spreekt burgemeester Aucke van der Werff (CDA) van 'kolossen van energie' en 'giganten van molens'. Vanuit Almere en Sneek zie je ze al. "Het zijn schitterende accentueringen van de contouren van de polder", zegt hij voordat hij het informatiecentrum over windenergie 11 Beaufort opent.

Windmolens, stelt Van der Werff, roepen overal discussie op, ook in de Noordoostpolder. Hij kan het weten. Tegen het grootste binnenlandse windpark, dat met 86 molens aan de dijken verrijst, is jaren geprotesteerd door Urkers en groepen polderbewoners. "Over energie is altijd discussie", vertelt hij. "Ook over schaliegas en kernenergie." Hij noemt ze niet voor niks: zijn gemeente is faliekant tegen de dreigende schaliegaswinning. In 1981 keerde de gemeente zich al tegen een kerncentrale.

De nieuwe 'Wind Experience' in Nagele moet als muziek in de oren klinken voor minister Henk Kamp (VVD, economische zaken). In heel Nederland dreigt lokaal molenprotest het hoofddoel in het Energieakkoord te frustreren om in 2020 in totaal 6.000 megawatt aan extra windenergie te realiseren in het binnenland. Dat wordt lastig, 5.100 megawatt is realistischer, meldt de Nationale Energie Verkenning 2015 die Energieonderzoek Centrum Nederland onlangs uitgebracht.

Het draagvlak voor windmolens moet omhoog, reageerde Kamp daarop. De minister kondigde vorige maand extra maatregelen aan om het draagvlak voor binnenlandse windparken te vergroten. Want het verzet kan fel zijn, zoals in de gemeente Emmen tegen een windpark en vorig jaar in Wageningen tegen enkele molens. Zo nodig, beloofde Kamp de Tweede Kamer in september, stelt hij speciale gebiedscoördinatoren aan.

De Noordoostpolder profileert zich nu als nationale windmolenambassadeur. In de jaren tachtig en negentig had deze polder aan dezelfde dijken al het destijds grootste windpark. Die molentjes maken nu plaats voor de grootste in hun soort. Het nieuwe Windpark Noordoostpolder levert met 429 megawatt een reuzenaandeel in het 2020-doel van het Energieakkoord. Om wildgroei aan molens in de polder te voorkomen, besloot de gemeenteraad al in de jaren negentig tot clustering.

Dit windmolenverhaal van de Noordoostpolder wordt voortaan verteld door Rob Renne, de 25-jarige exploitant van 11 Beaufort. Eerlijk gezegd, bekent hij, was hij nooit veel met duurzame energie bezig. Te jong. Te druk met andere dingen. Dat achter zijn familiebedrijf de hoogste molens zouden komen, deed hem weinig. Maar nadat de gemeente twee jaar geleden adverteerde voor een exploitant voor een windmoleninfocentrum, was de interesse gewekt. Hij kreeg de klus.

Per auto, touringcar of boot leidt Renne groepen langs de imposante molenbouw. In zijn verbouwde boerenschuur is een bezoekerscentrum gemaakt, mede gericht op jeugdeducatie. Op fietsen kun je energie opwekken. Met een superventilator kun je storm maken. Als je de moderne Oculusbril opzet, waan je je via 3D bovenin een windmolen. Renne: "Het is de vraag die bezoekers het meeste stellen: mag ik in zo'n windmolen? Nou, dat mag niet. Maar wij bieden wel de beleving."

Een pro-windmolenpraatje vertelt Renne niet. Zijn centrum benoemt ook nadelen van windmolens, zoals de impact op het landschap. Inmiddels leidt Renne al groepen rond, van vrouwenclubs op een gezellig dagje uit tot medewerkers van energiebedrijven en zelfs critici. Windenergiesceptici kunnen gerust hun verhaal doen, verzekert hij. Renne vertelt buiten wat bezoekers zien ontstaan en binnen hoe de ontwikkeling van windenergie in Nederland verloopt.

Van der Werff is blij met 11 Beaufort. Hij hoopt dat het een plek van debat wordt tussen voor- en tegenstanders. Hij krijgt vaak collega's over de vloer voor Windpark Noordoostpolder. "Een les bij ons is dat windmolens de structuur van het landschap moeten versterken", zegt hij nadat de confetti van de openingshandeling is neergedwarreld. "Grootschaligheid gaat versnippering tegen." Stof voor debat, weet hij: "Het park is voor Urk een bittere pil, dat besef ik."

Bouw super-windpark loopt voorspoedig

Ze zijn niet te missen in Flevoland, de 86 windmolens die verrijzen in de westelijke Noordoostpolder. De binnendijkse windmolens zijn het hoogst met een tiphoogte van 198,5 meter. "Grotere molens vind je niet", zegt Cees Tolsma, voorzitter van de Koepel Windenergie Noordoostpolder. De bouw van Nederlands grootste binnenlandse windpark verloopt zo voorspoedig dat het eind 2016 al klaar is, denkt Tolsma. Medio 2017 moet het park volledig draaien.

Energiebedrijf RWE en de twee lokale consortia NOP Agrowind en Westermeerwind bouwen samen dit windpark dat 429 megawatt aan vermogen leveren zal. In de twee lokale bedrijven participeren in totaal honderd agrarische polderfamilies. De 38 molens aan de landzijde hebben elk een maximaal vermogen van 7,5 megawatt; de 48 molens in het IJsselmeer van 3 megawatt. Samen beloven deze molens 400.000 huishoudens van elektriciteit te voorzien de komende dertig jaar.

De realisatie van Windpark Noordoostpolder heeft nu al vijftien jaren gekost, mede door rechtszaken tot aan de Raad van State. In Urk vreesde men voor de historische eilandaanblik. Uiteindelijk zijn 7 van de 93 geplande molens geschrapt. In 2012 werd groen licht gegeven. De bouw startte in 2013, een investering van 1 miljard euro en een logistieke puzzel. Speciale pontons en aanvoerroutes moesten worden gemaakt. Zo worden de rotors in de Wieringermeerpolder gemonteerd.

Hoe populair het beeldbepalende grote windpark wordt, blijkt in 2017. Inwoners en ondernemers in de polder, Lemmer en Urk kunnen dan via certificaten van aandelen of obligaties participeren in dit park. Inwoners van de dorpen Rutten, Creil, Espel, Tollebeek en Nagele hebben een extra voordeel. Vanuit de energieopbrengst krijgen zij elk jaar 10.000 euro ter bevordering van de dorpsleefbaarheid. Mensen die naast molens wonen kunnen energiekosten vergoed krijgen.

Tolsma heeft naast protesten van principiële tegenstanders ook medestand ervaren, zoals vanuit de diverse overheden, van lokaal tot nationaal. "Toch bleek afstemming tussen de overheden moeilijk. Ik zou willen pleiten voor één regieloket om meer snelheid te krijgen in duurzame energieprojecten. Onze milieueffectrapportage alleen al heeft vijf jaar geduurd."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden