Wind, wolken, kust en licht

Ook wie geen Fries kent, kan nu Tsjêbbe Hettinga lezen

Eigenlijk is de bundel 'Evening Equinox' maar voor de helft nieuw: het Friese deel verscheen alweer zo'n drie jaar geleden. Daar zijn nu Nederlandse vertalingen aan toegevoegd, en zo is de poëzie van Tsjêbbe Hettinga ook voor iedereen toegankelijk die het Fries niet machtig is.

De stem van deze Friese dichter van wereldfaam klinkt weids, als vanouds. De equinox (of nachtevening), waarnaar de titel van de bundel verwijst, is een kosmisch verschijnsel dat zich twee keer per jaar voordoet. Rond 21 maart als de lente begint en in september, als de zomer ten einde loopt, zijn dag en nacht even lang.

Naar die tijdelijke staat van evenwicht reikt ook Hettinga in zijn poëzie. In zijn melodieuze taal schept hij een wereld waarin alles bezield is. 'Evening Equinox' voert in drie afdelingen langs 'Steden aan zee', 'Twee continenten' en 'In het land verwaaid'. Het zijn vertrouwde 'Hettinga-plaatsen' met wind, wolken ('wit en vol'), dieren, korenvelden ('oker, hoog en rijp'), de kust, de zee, het licht. En op die plaatsen vallen vroeger en nu samen, worden mens en dier één. Zoals in het openingsgedicht, waarin het beeld van een kind 'op rode klompen' dat als een veulen de wei in dartelt, 'een kindertijd uit', langzaam vervloeit met het paard zelf: "In de veulenhuid gekropen vliegen de klompen hoog/ De lucht in: eengeworden in een lange vlucht."

Hettinga's poëzie doet een sterk beroep doet op ogen, oren, neus. Zie, hoor en ruik bijvoorbeeld deze talige foto, gemaakt met lange sluitertijd, van de Friese plaats Hindeloopen: "Er drijft een brug door een geur van teer en paling-/ Rokend eikenhout naar een contrabas toe." Gevoelig is hij in het bijzonder voor licht, 'het klare licht// Dat hier tussen lage wolken door in zee (...) Spat': het licht dat Vincent van Gogh, Rembrandt en Friese expressionist Gerrit Benner schilderden. Hettinga schrijft het, in breed uitgesponnen, beeldende zinnen waarin het schijnsel van een vuurtoren een heel dorp tot leven brengt.

De vuurtoren, hoedend over de nacht die bestrijkt

De aarde en in mensen van alle wil is, aait

Met stille moederhand de wang van de golvende

Kust, het rode haar van de krullende dakpannen,

Het in zijn waterwieg terugglijdende zeedorp, dat

Dromend telt van zeeën zeven, continenten vijf.

Al jarenlang is Benno Barnard de vaste vertaler van Hettinga's werk, voor deze bundel vertaalde David van Reybrouck de reeks 'Onder kiekendieven'. Ook in het Nederlands is deze poëzie meeslepend, al zijn er beelden - 'de skieptsizen moanne' (de maan van schapenkaas) - waarvoor het Fries geschapen lijkt. Wie dat met eigen oren wil horen: er is ook een cd uitgegeven waarop Hettinga deze aan de tijd onttrokken gedichten in het Fries voordraagt.

Tsjêbbe Hettinga: Evening Equinox. Uit het Fries vertaald door Benno Barnard en David van Reybrouck. Boxmeer, Gorredijk; 95 blz. € 19,50

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden