Wind voor wie het kleine eert

De vermogende particulier moet het windenergie-beleid van het kabinet-Rutte redden. Grote banken en pensioenfondsen zijn niet geïnteresseerd in plukjes windmolens, die denken groot.

Kevin Dijkers verkoopt wind. Hij heeft met zijn collega's van projectontwikkelaar Yard Energy in Hilversum in tien jaar tijd ruim tien kleinere windparken operationeel gemaakt. Met geld van banken én met 50 miljoen euro, afkomstig van particuliere beleggers. De molens leveren inmiddels meer dan 60 megawatt (MW) aan stroom.

Vijf nieuwe windparken zijn in opbouw na het verlopen van de vergunningenprocedure en er liggen plannen voor nog eens 300 MW, "met een slagingskans van veertig procent", aldus Dijkers.

Het is de toekomst: kleine projecten met particuliere investeerders, zegt hij. Nederland staat voor een mega-uitdaging om in enkele jaren voor zeker nog 2000 MW aan kleinschalige windenergie te realiseren op land.

De kostprijs voor wind op land daalt en zal blijven dalen, denkt Dijkers. Nu al is de kostprijs voor het produceren van één kilowattuur elektriciteit uit wind met 15 tot 20 procent gezakt en de komende jaren zal die kostprijs nog verder naar beneden gaan, nog eens met 10 tot 15 procent, vermoedt hij. Mede door de economische crisis dalen de prijzen van windturbines. Ook de techniek schrijdt voort: de nieuwste generatie windmolens hebben grotere rotorbladen en dus een hogere opbrengst.

Dijkers zit zo'n 15 jaar in de financiering van windenergie. Aanvankelijk bij Fortis Bank. "Maar in 2003 was kleinschalige duurzame energie geen speerpunt meer voor Fortis. Met twee collega's zijn we toen voor onszelf begonnen, eerst als financieel adviseurs in duurzame energie, later als investeerder in duurzame projecten. We hebben eind 2004 30 MW aan windmolens gerealiseerd in Delfzijl. Dat park was in 2006 operationeel. Het was toen nog een relatief makkelijke tijd. Maar al snel kwam de hype en wilden ineens alle grote, kapitaalkrachtige partijen in duurzame energie investeren. Het werd eind 2007 voor ons aantrekkelijk om onze windturbines in Delfzijl te verkopen aan een Brits energiebedrijf. De opbrengst hebben we geïnvesteerd in nieuwe projecten."

Goed rendement
Het bedrijf heeft sinds 2009 elf kleinere windprojecten begeleid en gefinancierd. Yard Energy richt zich helemaal op de vermogende particuliere investeerder. Dijkers: "Er ligt in Nederland voor honderden miljarden aan spaargeld op de bank. Veel mensen zoeken naar een alternatief voor de 1,5 procent aan rente die ze van de bank krijgen. Veel mensen ook hebben het met de banken en hun ingewikkelde financiële producten wel een beetje gehad. De aandelenmarkt is onzeker, met obligaties en vastgoed gaat het ook minder. Wij zien dat investeren in duurzame energie wordt gezien als een zeker alternatief met een stabiel en goed rendement."

De zekerheid is er ook, aldus Dijkers. "Doordat het rijk vijftien jaar garantiesubsidie geeft op windenergie heb je een vrij zekere opbrengst. Okay, het voortraject voor een windproject is een risicovolle onderneming. Vanaf realisatie zijn de rendementen weliswaar niet heel hoog, maar wel behoorlijk zeker." Hij denkt dat tijdens de looptijd van 15 jaar van een windproject een gemiddeld rendement van 5 tot 7 procent op jaar basis haalbaar is. "Dat is heel wat meer dan die anderhalve procent rente op het spaargeld bij de bank."

Het bedrijf haalt voor een windpark tussen de 60 en de 70 procent aan vreemd vermogen van banken. De rest wordt met particulier vermogen en ook met eigen vermogen van Yard Energy gefinancierd. "Je ziet soortgelijke constructies vaker, de Windcentrale doet dit ook en er zijn al heel veel kleine coöperaties, waarbij particulieren windenergieprojecten financieren."

Tot dusver heeft het bedrijf zich bij de particuliere financiering geconcentreerd op een eigen netwerk van vermogende personen. Maar inmiddels ligt er een plan klaar om via internet een platform aan te bieden aan kleinere investeerders, die voor pakweg 500 euro of meer in een windproject kunnen stappen.

"Wij denken dat de markt in beginsel heel groot is. Investerende particulieren zorgen ook voor maatschappelijk draagvlak. Ze kunnen eventueel ook nog hun eigen stroom uit het windpark afnemen. Je moet omwonenden ook direct betrekken bij deze projecten. Die aanpak neemt vaak veel weg van de weerstand. Niet alle weerstand kun je wegnemen. Dat zou een illusie zijn. Bij elk project zijn er mensen die bezwaren hebben. Het is vaak maar een heel beperkte groep, maar je hebt er wel mee te maken. Het is het gevolg van de manier waarop projectontwikkelaars in de beginfase te werk zijn gegaan, die dachten dat ze het wel even buiten omwonenden en belanghebbenden om konden regelen, zonder rekening te houden met de omgeving. Maar een windpark druk je er echt niet even zomaar doorheen."

Wie gaat zeven miljard euro investeren in windparken?
Het gaat wel wat kosten, het windbeleid bij de rijksoverheid. Om de molens draaiende te krijgen is zeker 7 miljard euro aan investeringen nodig in de komende 7 jaar. Geld dat van banken, misschien wat pensioenfondsen én van particuliere beleggers moet komen. De overheid steekt daarbovenop (tot 2023) vele miljarden aan garantie-subsidies ('SDE+') in de windplannen. Maar de echte investeringen voor nieuwe molens moeten van private partijen komen.

In 2020 moeten er op het vasteland van Nederland voor 6000 megawatt (MW) aan windmolens staan: dat zijn 1000 tot 2000 extra windmolens - afhankelijk van de grootte van de turbines. Er staan er momenteel, verspreid over de winderigste plekjes in Nederland, een kleine 1900 met een gezamenlijk vermogen van 2200 MW. Maar de helft van die molens is binnen enkele jaren aan vervanging toe.

Nog 5000 MW te gaan dus, in zeven jaar. Terwijl een gemiddeld vergunningstraject - inclusief bezwaarprocedures van omwonenden bij de Raad van State - tegenwoordig 7 of 8 jaar duurt. Uit een enquête onder 1200 professionals in de windsector, in juni vorig jaar door adviesbureau Bosch & Van Rijn, bleek dat 80 procent denkt dat de doelstelling van het rijk in 2020 niet zal worden gehaald. Meer dan de helft denkt dat de teller ergens tussen de 4000 en 5000 MW zal blijven hangen.

In 2020 moet 16 procent van het Nederlandse energiegebruik afkomstig zijn uit duurzame bronnen. Voor Nederland zal die bron vooral wind zijn. Op zee zullen ook grote windparken worden aangelegd - dat kost nog veel meer geld. Wind op land biedt de grootste kansen op dit moment, omdat de financiering rendabel is te maken voor investeerders en banken. Vooral ook doordat de overheid met miljarden aan subsidies een redelijke garantie biedt op rendement. Maar feit is ook dat de weerstand tegen de molens groot is en groeit.

De Nederlandse Wind Energie Associatie NWEA hield deze maand twee druk bezochte bijeenkomsten over de financiering van wind op land. Een ingenieursbureau en een financieel adviseur spraken met grote en kleine projectontwikkelaars over de kansen en mogelijkheden.

Tijdens de workshop bleek dat er in 2013 al voor 1240 MW aan windplannen in procedure is, voor ruim 1800 MW zijn de plannen nog in de fase van voorbereiding. Er moet dus nu nog voor zo'n 2000 MW aan plannen worden ontwikkeld. Daarbij zal het vooral gaan om kleinschalige projecten, van drie, vijf tot tien windmolens per plan. Dat zijn projecten die voor groene banken, zoals Triodos, ASN en Rabobank interessant zijn, maar de grote geldpakhuizen, zoals die van de pensioenfondsen, zijn tot dusver niet in kleinschalige projecten geïnteresseerd: veel te bewerkelijk. Pensioenfondsen denken graag groot, in investeringsprojecten van 100 miljoen of meer

Winddeel kopen
Natuur & Milieu is deze week samen met de Windcentrale begonnen met een campagne om particulieren te laten investeren in windenergie. Met 'Deel mee in de wind' kan iedereen molenaar worden door een Winddeel te kopen. Voor 215 euro per Winddeel worden mensen 'Winddeler' van de Bonte Hen, een bestaande windmolen in de buurt van Schagen. Natuur & Milieu heeft 5.579 Winddelen beschikbaar van De Bonte Hen, onderdeel van windpark Burgervlotbrug met vier molens. De koper ontvangt minimaal vijftien jaar stroom van de eigen Winddelen via Greenchoice. De koper betaalt, naast de energiebelasting en netwerkkosten, geen kosten meer voor de eigen stroom.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden