Wim Izaksprijs staat voor sterk persoonlijke expressie

T/m 11 december, Kunstvereniging Diepenheim, Grotestraat 17, Diepenheim. Daarna: 12-01 t/m 16-02 1997, Herman Molendijkstichting, Kortegracht 11, Amersfoort. Catalogus 7,50 gulden.

De erven van Izaks wilden zijn gedachtegoed levend houden en initieerden een prijs, eens in de twee jaar toe te kennen. Reinoud van Vught was in 1994 de eerste winnaar, dit jaar gaat de Wim Izaksprijs (20 000 gulden groot) naar Erik van Lieshout.

De prijs is in het leven geroepen voor het stimuleren van veelbelovend schilderstalent. In de praktijk komt dit neer op schilders die - net als Izaks - de persoonlijke expressie niet schuwen. De genomineerden tot nu toe (drie per keer) bekijken allemaal de werkelijkheid door een surreële, cynische, dromerige danwel metafysische bril. Ze zoeken naar een laag onder de werkelijkheid, om daarmee die werkelijkheid te verhevigen.

Het is dé schilderkunstige aanpak van de jaren negentig, zoals recentelijk ook op de Salon voor Rotterdamse en Haagse kunst in de Kunsthal bleek. Jonge Wilden als Baselitz, Immendorf, Clemente, Cucchi en in Nederland Klashorst wezen begin jaren tachtig de weg met het herintroduceren van de rauwe (de Duitsers) danwel poëtische (de Italianen) schildertoets na jaren van abstractie.

Kunstenaars als René Daniëls, Marlene Dumas, Henk Visch én Wim Izaks borduurden hier in Nederland eind jaren tachtig op voort, maar gaven een psychologiserende draai aan de voorstellingen. In deze historische ontwikkeling kun je Erik van Lieshout (1968), Gijs Frieling (1966) en Beth Namenwirth (1969) - de drie genomineerden dit jaar - als de derde generatie post-abstracte figuratieven zien. Ze hoeven niets meer te bevechten en gaan gewoon hun eigenzinnige gang, los van dogma's of 'hogere' avant-gardistische verwachtingen.

Prijswinnaar Van Lieshout is de meest extreme van de drie. Zijn beeldtaal is plastisch - volgens sommigen waarschijnlijk ordinair en plat - met pronte en spetterend geschilderde geslachtsdelen en figuren in compromiterende houdingen. Van Lieshouts schildertoets is rauw en zijn realistische stijl onopgesmukt. 'Beelden van het Leven' zou een goede titel voor een oeuvre-catalogus zijn. Mooiste en meest intrigerende werk in de tentoonstelling: een breed schilderij met in close-up een wijdbeens gehurkte vrouw die een plank in de vloer loswrikt. Alle aandacht trekt naar dat geheimzinnige gat in de vloer.

Gestileerder Gijs Frieling heeft een even expressieve manier van schilderen, maar zijn werk is toch beduidend gestileerder. De voorstellingen hebben een religieuze ondertoon, door het soms expliciete gebruik van christelijke motieven. Het lijkt echter meer om het gevoel te gaan dan om een letterlijke religieuze getuigenis. Frieling plaatst zijn motieven in een bijna transcendentaal surrealistisch landschap, als echo's van dromen met hier en daar nachtmerrie-achtige trekjes. Het felle kleurgebruik zorgt voor zowel zinderende als hallucinerende beelden. Met al zijn schilderskracht hoopt Frieling de kijker zijn taferelen binnen te trekken en los te maken van de alledaagse nuchterheid.

Beth Namenwirth ten slotte maakt innemend geschilderde interieurs, waarin een lieflijk meisje figureert temidden van alledaagse objecten. De interieurs zijn gecomponeerd als stillevens. Net als bij Frieling lijken het droombeelden, waarin het meisje spannende dingen beleeft. Namenwirth schuwt surrealistische en verrassende beeldcombinaties niet, waardoor meerdere verhaallijnen uit het tafereel te distilleren zijn. Het is een beetje jammer dat de schilderes niet echt loskomt van haar methode, waardoor bij het zien van meerdere werken het concept iets aan kracht inboet. Niet zoveel echter dat het ten koste gaat van Namenwirths vertellende vermogen. Samen met Frieling en Van Lieshout biedt ze de kijker in Diepenheim een fascinerende reis door een wondere wereld aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden