WILLY WIELEK

Koude, mist en gure wind, heb ik bovenal bemind. Het is nog waar ook. Anderen hebben winterdepressies, ik lentedepressies. Als de dagen beginnen te lengen, begint mijn hoofdje te hengen. Dan voel ik: het lijkt veel, maar het zal wederom blijken bijzonder weinig te zijn. Dat heeft niets te maken met licht en zon, want daarover hebben we de laatste jaren niet te klagen. Meer met een ingebakken argwaan. Immers, je weet wel wat je hebt, maar niet wat je krijgt. Met luiheid ook. En met de angst om uit de maat te dansen. Kijk, in het voorjaar (ook in de zomer, maar dan wil een hittegolf nog wel eens als excuus dienen) verlangt iedereen van je dat je naar buiten gaat. Wandelingen maken. Uitstapjes. Op een terras zitten. Vakantie. En dat zijn dingen waar ik meestentijds de schurft aan heb. Ik weet niet waarom, ik heb mezelf niet gemaakt.

Maar in de donkere dagen voor Kerstmis, als het al om vier uur donker begint te worden, zegt niemand dat ik zonder doel er op uit moet trekken. Dan hoort een mens thuis te blijven. Dan mag de kachel hoog en het licht fel. In mijn jonge jaren had je nog die vermaledijde schemerlampen, maar tegenwoordig hoor ik daar gelukkig nooit meer iets van.

Als het licht begint te vervagen, ga ik voor het raam staan en kijk opgetogen naar buiten. Naar de kale takken. Naar het duister tussen de bomen. En als het even kan naar de ijzel op de grond waarover sommigen die niet zo bevoorrecht zijn als ik, uitglijden. Het moeten geen oude mensen zijn en ze mogen ook niets breken, slecht ben ik niet.

Sinds kort heb ik een radio naast mijn bed. Waarom ik daaraan niet eerder heb gedacht, weet ik niet. Ik heb hem vooral genomen om 's avonds onder het dekbed te kunnen luisteren naar 'Gute Nacht Freunde, es wird Zeit für mich zu gehn'. Aan dat liedje, gezongen door die aangename stem met een tikkeltje vermoeidheid en kitsch erin, ben ik al tientallen jaren verslaafd. Eerst schaamde ik me ervoor en riep 'Ga weg van mij', maar nu heb ik me bij mijn eigen halfsmaak neergelegd. Die man zingt het om elf uur en om twaalf uur 's avonds en als ik met iets anders bezig ben, hol ik naar de radio om hem gauw aan te zetten. Maar zodra De Stem 'und ein letztes Glas im Stehen' in mijn oren heeft gesmoesd, moet ik het ding bliksemsnel afzetten. Want dan komt de reclame en die is 'an sich' al erg genoeg met het 'Tsjakka!' van heer Ratelband, dat klinkt alsof een doodsbang konijn zich in wanhoop tegen de jager keert.

Maar er is nog iets veel ergers. Een meid roept: 'Hallo, ik ben stapeldol op seks. Bel nummer 062389O7, je gelooft je oren niet.' En dan, pinnig als een schooljuffrouw: 'Twee kwartjes per minuut'.

Als ik een man was, zou ik me door die prijsopgave toch wel danig gefrustreerd voelen in mijn verlangens, maar ja, ik ben geen man. Ik wil haar alleen graag de nek omdraaien, maar ik ben nooit op tijd.

Wat je toch voor een vreemde uitdrukkingen hoort in de media. Het Groene Boekje en Van Dale staan er handenwringend bij. Er zijn al heel wat nieuwvormingen 'gone with the wind' maar tegenwoordig is 'hij irriteerde zich' zeer in zwang. En Jorritsma riep een paar maal hitsig: 'Ja, daar mag ik op afgerekend worden'. Ik begreep absoluut niet wat het mens bedoelde en dacht dat ze 'over de rooie' was gegaan of 'op tilt geslagen' en van die antieke zegswijzen meer, maar ik kwam de term ook in de krant tegen.

'Change and decay in all around I see'. Zeg dat wel. Wat is dat overigens een prachtig lied, 'Abide with me.' Mijn vroomheid is nauwelijks voldoende om een poppelepeltje te vullen, maar als ik hoor 'Abide with me, fast falls the even tide' lopen de tranen me over de wangen. En bij de eerste zin van 'Battle Hymn of the Republic', 'My eyes have seen the glory of the coming of the Lord' sta ik met fonkelende ogen klaar om op te rukken. Waarheen en waartoe weet ik niet.

Maar misschien weet ik wel waar mijn tevredenheid met de winter vandaan komt. Sinds mijn jeugd ben ik van iets verlost. Ik ben geboren en getogen op drie kilometer afstand van de Friese grens. En hoewel ik de taal niet spreek (daar over de grens spraken ze hem ook niet, ze uitten zich in het Stellingwerfs) waren er toch wel enige zeden, gewoonten van woorden met de koude winden overgewaaid. Bloedworst met rozijnen. Het roepen van 'A jonge ja je', als je je instemming wilde betuigen. 'Siepels' voor uien. En bovenal het schaatsenrijden.

Als je daar de euvele moed zou hebben om te zeggen: 'Ik hou niet van het ijs', zou je worden gelyncht. Want daar reed je tot de dood je van de doorlopers scheidde. Ik zie nog de oude kereltjes met de armen op de rug gevouwen, een pijpje in de mond en een druppel aan de neus, uren en uren rondzwieren op de baan. Waren ze daar niet, dan maakten ze een tochtje aan een zwiepende stok. Als ik er aan denk, hoor ik altijd in de verte de ritmische slag van staal op het een of ander. Wat was dat? Werden er bomen omgehakt? Paarden beslagen? Ik ben er nooit achtergekomen, maar het klonk dreigend door de kille, mistige lucht.

Welnu, ik had de pest aan schaatsenrijden. Van klein kind af aan, toen ik met een stoeltje op de sloot achter ons huis oefende. Korte tijd daarna, toen ik het al wat beter kon, liet ik me voortdurend vallen, terwijl dat geheel niet nodig was. Ik voelde de onweerstaanbare drang om er maar weer eens bij te gaan liggen. En nog later durfde ik niet te zeggen dat ik niet wilde. Elke dag ging ik gehoorzaam op weg, zeggende 'Wat een mooi schaatsweer, he?' Denkende: 'O nee, straks moet ik zo'n koude sinaasappel eten, die pijn doet aan mijn schrale mond en vieze waterchocola drinken'. En dan die schaatsen, dat was wel het allerergste. Ze hadden driekleurige banden. Die aldoor losgingen. Zodat je ernaast kwam te staan. Waarna je naar de kant moest strompelen om ze weer onder te binden. Wat was ik blij als het ging dooien. Maar ook dan huichelde ik: 'Wat jammer nou toch!'

Zie, dat hoeft nu allemaal niet meer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden