Willow Creek presenteert zich aan Nederland

AMSTERDAM - Zes jaar terug was Bill Hybels voor het laatst in Nederland. Toen bezocht de hoofdpredikant van de Willow Creek Community Church in alle anonimiteit de kerk van zijn voorouders in Groningen. Hij schrok van de zwart-getoogde predikant die met ernstige vroomheid de dienst voorging. Uit de tijd, vond Hybels, en zeker niet de manier waarop de gemeente van Christus ongelovige mensen kan bereiken.

PETER DE GREEF

Morgen is Hybels voor één dag terug. Voor een volgepakte Jaarbeurs in Utrecht (1750 mensen) spreekt hij op het Willow Creek-symposium 'Kerk voor de ontkerkelijken'. Om nog dezelfde avond via Kopenhagen naar Zweden te vliegen en zijn Europese rondreis, die vandaag in Londen begint, te besluiten in Oostenrijk.

Bill Hybels (43) is in Amerika een succesverhaal. Hij is oprichter en 'senior pastor' van Willow Creek, de grootste onafhankelijke protestants-christelijke kerk in de VS. Per week trekt de kerk zo'n 20 000 bezoekers.

Willow Creek is gevestigd in South Barrington, een voorstad van Chicago. Niet ver van de plek waar Hybels opgroeide. Als zoon van een succesvol zakenman was hij voorbestemd om het familiebedrijf over te nemen, zo valt te lezen in het Willow Creek-handboek Kerk zonder drempel.

Hemelse toerusting

Zeventien is Hybels wanneer hij wordt 'toegerust door zijn hémelse Vader'. Hij stopt met zijn bedrijfskundestudie aan de universiteit, gaat theologie studeren en raakt gefascineerd door de eerste christengemeente en leidt bijbelstudiegroepen.

In 1975 richt predikant Hybels (23) met 100 highscholars zijn eigen kerk op en noemt haar Willow Creek, naar de afgehuurde bioscoop waar de diensten worden gehouden. Hybels kan zich niet langer vinden in de starheid van de Christian Reformed Church waarin hij opgroeide. “De kerk was zo doordrenkt van traditie dat de geestelijke groei erdoor werd belemmerd”, zegt hij later.

Willow Creek boekt succes. Binnen twee jaar wonen ruim 2000 mensen in het weekeinden de diensten bij. Maar de euforie vindt zijn weerslag, aldus het handboek. De organisatie raakt verdeeld en de interne verhoudingen worden grimmig. “De kerk begon zo langzamerhand een bedrijf te worden. We verloren de mens zelf uit het oog”, aldus leider David Swetman nu. In 1979 wordt Hybels tot hoofdpredikant gekozen. Sommigen zien dit als een coup. Het voortbestaan van de kerk hangt tot 1981 aan een zijden draad.

Nu zijn er ruim 4000 vrijwilligers en meer dan 300 mensen in vaste dienst van Willow Creek. Naast de kerkelijke activiteiten, houden ze zich bezig met alledaagse zaken als hulp bieden aan ouderen in tehuizen, het bezoeken van gedetineerden en bedlegerigen. De kerk heeft zelfs een auto-reparatieservice opgezet, voor armlastigen

Achter dit alles zit de filosofie van Willow Creek, zegt oud-graanmakelaar en secretaris Pieter van den Akker (61) van Willow Creek Nederland. “Willow Creek is een kerk die zich richt op buitenkerkelijken. Mensen die zich op de een of andere manier wel aangesproken voelen door het Evangelie, maar zich niet thuisvoelen in de traditionele kerk met een orgel en glas-in-loodramen.”

De conferentiezaal in Chicago (5000 stoelen) is daarom allesbehalve 'kerks' ingericht. De kansel heeft plaatsgemaakt voor een enorm podium; het orgel is vervangen door een popgroep met populair-christelijk repertoire. Ook drama en toneelstukken maken deel uit van de kerkdienst.

Wie mocht denken dat dit inspelen op de belevingswereld van niet-christenen invloed heeft op de evangelische ideologie heeft het mis. Willow Creek blijft hameren op de blijde boodschap.

Van 'Willow Creekers' wordt verwacht dat zij actief lid zijn van een kerk en zich laten leiden door het voorbeeld van Jezus Christus. Hybels: “Vijfennegentig procent toewijding aan God is vijf procent te weinig.” De bijbel dient richtsnoer te zijn in het dagelijks handelen.

Kritische geluiden uit de evangelisch-christelijke gemeenschap over de 'te moderne' aanpak, worden door 'Creekers' steevast met hetzelfde argument verworpen. Is het niet de opdracht om, net als Paulus onder de Grieken, in de huid te kruipen van de ongelovigen en te achterhalen wat er bij hen leeft, om ze daarna des te beter te kunnen confronteren met het Evangelie?

Toch blijft er kritiek. Velen vinden dat Willow Creek met zijn marketing-gerichte aanpak compromissen sluit met ongelovigen en voorbij gaat aan de kern van het Evangelie. “Dominees die consumentvriendelijk preken zijn niet in staat de rechtvaardiging van God te verkondigen”, aldus de christelijke schrijver John MacArthur.

Er schuilt in die opmerking een grote kern van waarheid, zegt Van den Akker, zoon van een president-kerkvoogd. “Maar je kunt de inhoud van de Bijbel toch recht overeind laten staan en de boodschap brengen in een taal die niet-kerkelijken aanspreekt. Jezus sprak de mensen ook in hun eigen taal aan.”

Wat Willow Creek aandraagt is volgens Van den Akker 'een concept'. Basis daarvan is het 'zeven-stappen-plan' om 'relaties met de onkerkelijke Henken en Hannies aan te gaan'. Een tweede peiler vormt de gemeenteopbouw, geschoeid op de leest van de eerste christengemeente. Willow Creek is onderverdeeld in kerngroepen van zo'n tien mensen. Elke groep heeft een leider en een assistent. Er zijn groepen voor christenen die uit willen groeien 'tot toegewijde discipelen van Christus' en groepen die op zoek zijn naar het geloof.

Veel glamour

Van den Akker: “Ik heb alle begrip voor mensen die zeggen: het komt allemaal met veel glamour uit het grote Amerika overgewaaid. Maar wat moet ik er mee in mijn eigen kerkje? Beschouw het als een handreiking. Doe je voordeel ermee als je denkt dat een van onze ideeën je kerk vooruit kan helpen. Maar neem het concept niet klakkeloos over, pas het aan. Anders blaas je de kerk op.”

Volgens Van den Akker zal Willow Creek niet eenzelfde lot beschoren zijn als bijvoorbeeld de Toronto Blessing, die steeds verder inboet aan populariteit. “Willow Creek is geen kerk. Het is een concept dat niet wordt opgedrongen. Ook de boodschap is oud: lees de Bijbel. Willow Creek schept eenheid, geen verdeeldheid! Zo komen op het symposium hervormden, gereformeerden, baptisten, evangelischen, gereformeerde bonders samen.”

De plannen voor een volgende conferentie in de Rotterdamse Doelen liggen al klaar. Van den Akker: “Maar we moeten eerst kijken of Willow Creek de toets der kritiek in Nederland kan weerstaan.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden