Willie Wortels wijzen de weg

Ze worden al 'de hoop van Nederland' genoemd: de jonge uitvinders die met hun kleine bedrijfjes de markt bestormen. Want van de grote bedrijven moeten we het momenteel niet hebben.

Bloedend ligt het slachtoffer op de grond als de politie en het ambulancepersoneel verschijnen. Omstanders verzamelen zich. Een man schreeuwt agressief. Wanneer een agent hem probeert te kalmeren pakt hij een mes.

Het lijkt levensecht, maar dat is het niet. Dit is een van de scenario's in training software InterACT, die IC3D Media ontwikkelt voor hulpverleners. Het bedrijf werd opgericht door de broers Loren (29) en Lennart (25) Roosendaal. Ze gebruiken de nieuwste technieken uit de gamesindustrie en bouwden zelf een levensechte, virtuele wereld.

Het is een van de vele bedrijfjes van jonge Willie Wortels, die met slimme uitvindingen de markt bestormen. De vernieuwingen vinden plaats in vrijwel alle sectoren: van geneeskunde tot consumentenelektronica.

Vaak komen de ideeën voort uit verbazing of ergernis dat een bepaald product nog niet bestaat. Neem de paraplu's van Senz die zelfs bij windkracht tien niet omklappen. Een ander goed voorbeeld is het project Phonebloks waaraan de 25-jarige Dave Hakkens werkt. Het stoort hem dat een mobiele telefoon vaak helemaal wordt vervangen als een onderdeel kapot is. Hij bedacht een telefoon die uit blokjes bestaat waarin de verschillende functies - batterij, camera, geheugen - zitten. "Als een onderdeel kapot gaat, hoef je alleen maar dat component te vervangen."

Met hun innovatieve producten veranderen de nieuwe uitvinders ons leven en geven ze de economie een slinger. "Ik ben heel positief over hun invloed op de innovatie. Ze zijn de hoop van Nederland", zegt Jeff Gaspersz, hoogleraar innovatie aan Nyenrode Business Universiteit. "Dit soort creatieve initiatieven helpt mee om ons uit de crisis te halen. Ondanks de sombere berichten, gaan de jonge uitvinders gewoon aan de slag. Decennia lang kwamen innovaties vooral van grote bedrijven. Maar dat is allang niet meer zo. Ze hebben er geduchte concurrentie bij gekregen."

Met name op nieuwe markten spelen kleine bedrijven een grote rol. "TomTom is een heel goed voorbeeld van een onderneming die tien jaar geleden een nieuwe markt, de navigatie, veroverde", zegt Victor Scholten van de TU Delft. Hij onderzoekt ondernemingen die zich richten op technologie.

De meeste apps voor tablets en smartphones worden ook gemaakt door kleine bedrijven. Dat kan gaan om windmeters voor mobiele telefoons, waar surfers behoefte aan hebben. Tot applicaties om foto's mee te bewerken. "Ook in een betrekkelijk nieuwe markt als het elektrisch vervoer zijn er vrij veel kleine ondernemingen actief, zoals Fastned uit Delft. Zij gaan tweehonderd snelle oplaadpunten voor elektrische auto's langs de snelweg bouwen." Grote bedrijven wachten liever af, of het echt wel wat wordt met die elektrische auto's, zegt Scholten. "Vaak durven multinationals het niet aan om ergens in te investeren. Ze vinden het risico te groot of ze hebben de creativiteit niet in huis." En ze kunnen zo'n klein bedrijf altijd nog overnemen, als het eenmaal succesvol is, denken ze.

Grote ondernemingen richten zich steeds vaker op een beperkt aantal producten. "Dat is begrijpelijk, maar ze laten ook kansen liggen", aldus Gaspersz. Zo ontstaat er ruimte voor slimme, jonge ondernemers. Een goed voorbeeld is Rick Scholte. Hij zou voor Philips een camera ontwikkelen die geluid meet van apparaten en dat ook visualiseert. Zo kom je erachter welk onderdeel van een tandenborstel, stofzuiger of waterkoker kabaal veroorzaakt. Met de bedoeling deze apparaten stiller te maken, natuurlijk.

Plots moest Scholte stoppen met zijn werkzaamheden. "Het paste niet meer binnen de kernactiviteiten van Philips", zegt hij. "Ik begon voor mezelf, omdat ik al contacten had met potentiële klanten die consumentenproducten maken. Ik wist dat er behoefte was aan een betaalbare geluidscamera." Hij kreeg gelijk en runt nu het succesvolle bedrijf Sorama. Een van hun grootste opdrachtgevers is, jawel, Philips. Scholten adviseert jonge innovatieve ondernemingen zich te richten op één product. "Het is beter om expert te worden." Aan enthousiasme ontbreekt het de nieuwe Willie Wortels niet, weet Scholten. "Maar ze weten soms niet helemaal waar ze aan beginnen."

Gerard Vaandrager (31) en Benno Groosman (29) kwamen inderdaad meer problemen tegen dan ze verwacht hadden. Het was lastig om financiering te vinden voor hun product: ze maken kleine sensorstickers voor verzorgingstehuizen. De stickertjes waarschuwen de verpleging dat een patiënt verschoond moet worden. Zo worden mensen niet te weinig, maar ook niet te vaak verschoond. "Het voorkomt huidirritatie en verspilling van incontinentiemateriaal", zegt Groosman, die al tijdens zijn studie bedrijfskunde het bedrijf Salusion begon. In zes verzorgingstehuizen wordt het product gebruikt. Bij Salusion werken inmiddels acht mensen.

Een voordeel van de kleine ondernemingen is dat ze intensiever contact hebben met hun klanten. Ze kunnen snel inspelen op wensen en desnoods passen ze hun product ook heel snel aan. Groosman: "Eerst hadden we een matje ontwikkeld dat contact maakte met de sensorsticker", zegt Groosman. "Maar dat matje kon lastig op bed gebruikt worden en werkt niet als iemand rondloopt. In samenspraak met verpleegsters ontwikkelden we een soort tennisracket, dat ze langs een luier halen en dat kan zien of er verschoond moet worden. Het matje gebruiken we nu in een nieuw product voor de thuiszorg."

De komende jaren zal het aantal Willie Wortels met een eigen bedrijfje alleen maar toenemen, verwachten innovatiespecialisten Gaspersz en Scholten. "Vroeger wilden mensen graag bij multinationals werken, vanwege de baanzekerheid en de goede onderzoeksvoorzieningen", zegt Gaspersz. Zulke banen zijn veel minder aantrekkelijk en zeker geworden. "Ik hoor nu vaak studenten zeggen dat ze eerst zichzelf willen bewijzen door een bedrijf te beginnen. Werken bij een multinational kan later altijd nog. Wat ze nodig hebben zijn rolmodellen, succesverhalen van jonge mensen, die tonen wat je met een klein bedrijf kunt bereiken. De nieuwe Steve Jobs komt uit hun midden, niet van een multinational."

Reageren

Kunt u zich uw leven ook niet meer voorstellen zonder bepaalde apps op uw smartphone? Bent u zelf een Willie Wortel? Schrijf ons, in maximaal 150 woorden, op tijdpost@trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden