Willen

Filosoof Coen Simon laat zien hoe je uitspraken uit het nieuws fileert

Petra de Jong, directrice van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde

Mijn oudste zoon wil later Spiderman worden, mijn dochter een paard met vleugels. En Petra de Jong, directrice van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde, 'zou geen kasplantje willen zijn'. Klein of groot, je moet altijd wat te wensen over houden.

In het radioprogramma 'Stand.nl' viel De Jong de artsenorganisatie KNMG aan. De KNMG vindt levensbeëindiging bij gevorderde dementie niet erg verantwoord, ook als iemand beschikt over een wilsverklaring. De Jong vindt dat zulke artsen 'zich boven de wet stellen' en verlangt van ze 'de wet wel goed uit te voeren'. Deze uitspraak impliceert de volgende formule: dementie + wilsverklaring = plicht tot uitvoeren euthanasie.

Dementie valt volgens De Jong onder ondraaglijk en uitzichtloos lijden, en wie bij volle verstand heeft opgetekend dat hij zulk lijden niet wenst, moet in haar optiek, als het zover is, kunnen rekenen op de clementie van een harde heelmeester. Een overhaaste redenering, want de wet zegt dat een arts aan een schriftelijk verzoek gevolg kán geven. Kortom, euthanasie is geen recht en dus ook nooit een plicht. Dat weet De Jong, die als longarts werkte, en daarom giet ze de kwestie diplomatiek in een retorische vraag: "Waarom zou je van iemand die wel wilsbekwaam is, maar heel ernstig ziek is geworden in zijn hoofd, niet de wil mogen uitvoeren omdat hij die wil niet meer kan uiten?"

Dat we de wil van een mens in zo'n andere mentale conditie nooit met objectieve wetenschap kunnen vaststellen, toonde de filosoof Thomas Nagel in zijn artikel 'What is it like to be a bat?' uit 1974.

Wie zich voorstelt om een vleermuis te zijn, verlaat nooit zijn eigen standpunt, schrijft hij, maar stelt zich voor hoe het voor hém is een vleermuis te zijn, dus niet hoe het ís om een vleermuis te zijn.

De lol van Spiderman willen worden, is natuurlijk de wens zelf, niet de vervulling ervan: zou hij echt Spiderman worden, dan zou hij niet meer weten dat hij een wens is van mijn oudste zoon.

Zo kunnen we het standpunt van het kasplantje alleen begrijpen als we het zelf innemen. Dat lukt niet zonder onszelf te verliezen.

Het enige redelijke standpunt dat we kunnen innemen tegenover euthanasie is dat van degene die het uitvoert. Maar die moet dan wel wilsbekwaam blijven, en niet worden gedicteerd door een wilsverklaring.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden