Opinie

Willen we echt iets doen aan het milieu? Zorg dan dat apparaten langer meegaan

Afgedankte mobiele telefoons en toetsenborden.Beeld AFP

De consument kan alleen echt iets doen om milieuschade tegen te gaan als producten langer meegaan en op zijn minst te repareren zijn. Michel Klein, Statenlid voor de ChristenUnie-SGP in de provincie Noord-Holland, roept overheid en producenten op daar iets aan te doen.

Earth Overshoot Day - het moment in het jaar dat wij meer natuurlijke grondstoffen hebben verbruikt dan de aarde in één jaar kan opbrengen - viel dit jaar op 1 augustus. Mondiaal gezien dan, want als de wereld zou consumeren, zoals wij in Nederland, leven we al sinds 14 april 'op de pof', zo was te lezen in deze krant op 2 augustus.

Circulaire economie

Alle reden dus om zorgvuldig om te gaan met grondstoffen, minder weg te gooien en spullen te repareren of opnieuw te gebruiken. Een circulaire economie wordt dat genoemd. 'Ook de consument moet aan de bak', stond in Trouw van 19 juli en er werden tien tips aan de hand gedaan voor de circulaire economie: van het weigeren van plastic tasjes, het inleveren van oude apparaten, tot koken op maat en het delen van spullen. Allemaal goedbedoelde suggesties die ongetwijfeld een klein steentje bijdragen maar het grootste probleem wordt nauwelijks benoemd.

Dat is dat een aanzienlijk deel van onze economie is ingericht rondom het maximaliseren van de verkoop van goedkope producten van lage kwaliteit. Fabrikanten maken producten die zo ontworpen zijn dat ze snel kapot gaan. 'Ingebouwde veroudering' wordt dat wel genoemd. Ook worden spullen zo gemaakt dat ze niet te openen en te repareren zijn, of volgen de modellen elkaar zo snel dat onderdelen van eerdere modellen niet meer geleverd kunnen worden. Allemaal met als doel dat wij na een paar jaar opnieuw in de winkel staan en de kassa opnieuw rinkelt.

Machteloos

Als goedwillende consument sta je helaas machteloos tegenover dit soort praktijken. Laatst heb ik dit zelf ondervonden met een printer die er na drie jaar mee stopt. Niet omdat onderdelen fysiek versleten zijn, maar blijkbaar omdat ergens een elektronisch componentje uitvalt. Openmaken kan niet, want in plaats van met schroeven is het apparaat met lijm en klinknagels in elkaar gezet. En als je de helpdesk van de fabrikant belt, adviseert die je een nieuwe printer te kopen, "want de kosten van de reparatie wegen niet op tegen de aanschaf van een nieuw apparaat".

Het is om witheet van te worden. En helaas zijn deze praktijken niet beperkt tot printers. Voor veel huishoudelijke apparaten - van elektrische tandenborstels en strijkbouten tot vaatwassers - geldt hetzelfde. Omdat de levensduur en repareerbaarheid van tevoren niet goed in te schatten zijn, en er bovendien weinig alternatieven zijn, ben je als consument op deze manier gevangen in de greep van de fabrikanten.

Verantwoordelijkheid

Voor een verandering van dit systeem moeten we dus niet naar de consument kijken. Wat we nodig hebben zijn fabrikanten die hun verantwoordelijkheid nemen, maatschappelijke organisaties die fabrikanten aanspreken en controleren, en overheden die regels stellen.

Consumentenorganisaties zouden de repareerbaarheid en levensduur van producten moeten beoordelen en meenemen in hun aankoopadviezen. Laat de overheid om te beginnen de wettelijke garantietermijn op apparaten verlengen. Zo worden fabrikanten gestimuleerd om producten te maken die langer mee gaan. Liever nog zorgen fabrikanten niet alleen voor de productie van een apparaat, maar ook voor het onderhoud tijdens het gebruik.

Bij de aanleg van wegen of tunnels worden dit soort afspraken al vaker gemaakt: de aannemer bouwt niet alleen de weg of tunnel, maar zorgt er ook voor dat die een aantal tientallen jaren goed functioneert. Daarmee is het ook het belang van de producent geworden dat een product niet snel kapot gaat.

Als we onze kinderen ook nog het goede van deze aarde gunnen zal de wegwerpeconomie een halt toegeroepen moeten worden. Dat vereist een andere houding van fabrikanten en durf van politici.

Gebeurt dat niet, dan blijft de rol van de consument in de circulaire economie beperkt tot wat afval scheiden en kliekjes invriezen.

Lees ook:

Ooit ging een apparaat vele jaren mee
Fabrikanten van huishoudelijke apparaten weten met trucs de levensduur van producten te beperken. In Duitsland komt een beweging op gang die zich daartegen verzet. Stefan Schridde is er de aanjager van.

Toe aan een nieuwe laptop? 'Refurbished' electronica gaan vaak nog jaren mee
De Infotheek Group verlengt de levensduur van telefoons en computers. Dat is goedkoper, maar vooral duurzamer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden